XII. Ard aigne Ghuill


MS p. 145

A houdir so seis Farris feilli

[1.]   Ard agni ȝwlle / far coggi finn
        Leich loyvir loonn / owil ne timm

[2.]   Seir a’nich sos / seir snaiġ heive
        
Murrich er sloyġ goole crowich keiwe

[3.]   Mak mornych marri / fa croich i’ gell
        
A ċlew fa schen Far gennoll sen


[4.]  Reih fi’nich fayl / ne timmi i (i’) gloor
        Ne i’ seywe a chail / leich eyve mor

[5.]  Noor heyd a gaych / rayme flach feich
        Ga meine a chnes ne i’ tas in neich

[6.]  A waid ne i myn / oos geagi torri
        say is glenny gen̄ / Eddi ni’ skill

[7.]  Oos barri benn / Errir sin rynn
        fa heggill lenn / a hagri hecht rinn

[8.]   Derrim rwt a Inn na drillis noonn
        
Di warr agli ȝwle / hagni gi troom

[9.]   Gin chur ra wach / si cach ne i’ doe
        
Inseich chayċh / kinselich sloe

[10.]    A a’nich ne min / fullich i’ fer
        
   Dosi ni skoll / ossil a ȝen

[11.]    Wrrik a loyġ / torvirdyt fayll
           
A throst cayth is boyn / fos flaa a chayl

[12.]    Dwn na olt / a wrwnni mir chelk
          
Wmlane mi chorp / looml<an>e da herk

[13.]    Erri fa cheis / bi chor ra chws
           
Me’mnycht a weis / dalweit a ȝnws

[14.]    Ne elzaei re oos gowle / ne chell ort a Inn
           
tres ni doon a ȝasga ȝrin


MS p. 146

[15.]    Flaaoll fos / daytholl a knes
           
Er ȝoole na / clis / ne slim er has

[16.]    broontyth a ȝale / convych a royr
           
ferriddi mein / melleddi moyr

[17.]    Da rayth gi brȧyt / aw & eich
           
Nawth re caych / lawth a leich

[18.]    claa chon̄is woon / sonnis ni wayne
           
monnwrrycht coyn // Illericht dane

[19.]    Loyvin er aw / croyth na grewit
           
Loyvir a layve / royġ ni reich

[20.]    Sonnis ni rowd / sollis a ȝaid
           
Curris say layne / g<y>ch trayn da wayd

[21.]    boyn rowni a nir / boy gorrik er /
           
Leydwich a ȝelli / Egni i’ sterr

[22.]    Leich ċwnych loonn / neawnyt la lynn
           
Targissi gool // argissicht lynni

[23.]    Leich ar’mi mar / fargytht ra chin
           
colg convyt er / onchow er ȝell

[24.]    Forȝalle ni gonn / royċȝraw ni (g<a>n) ban
           
beic dawe gi non / di ȝnȧȧ na ȝarr

[25.]    La beowe rod / a rot ne i’ tlȧȧ
           
meich ni grayth / a ȝrayth fa bl<a>a

[26.]    Seyor a chrow / awȝor a rach
           
Ne in traynich shrow / na reym i’ gayth /

[27.]    Mak morn is (dan) dane / f<a> orryth a ȝayl
           
Innoyr a ȝlayr // beich woyn a thrayn̄

[28.]    Trayth marri mer / fayle ferri a chorri
           
Gin tayr na ȝerr // a ȝaill er forri

[29.]    Mak tead is cheiwe / nach treggi daive
           
Gin choggi reich // nar laggi a layve

MS p. 147

[30.]    Oawor a cholk / is borbe a ȝloa
           
nor erris arg trane shelga ȝoa

[31.]    / a vccowle ȝrinn / coythwil / es gyle
           
See boynych di ȝooll / gin noa / gin nawle

[32.]    In nes rame lay / a ȝnayn ȝoo
           
werrim gin ċhelg / trayn selga ȝoo

[33.]    Ni twllia / ann / far nas i gor
           
graw te’ni inn / trane ċon a ȝooll

[34.]    Treg heich a ȝwle / be seicht rwnn
           
Nad ray gin ving / trane feẏth finn

[35.]    ȝoywidsi sinni / arris a ayll
           
Is skeil mi ȝroym / ne wor mi wane /

[36.]    Carri gin kelg / bail tanni derg
           
a’nich si low // (a) / a clow os ard // Ard agni ȝwl

Restored text:

A <h->ughdar so síos Fearghus File

1.    “Ard aigne Ghuill,
        
fear cogaidh Finn,
        
laoch leabhar lonn,
        
fhoghail ní tim.    (4)

2.    “Saor eineach suas,
        saor <snaidh[te]> [a] thaobh,
        
muireach air sluagh,
        
Goll cruthach caomh.    (8)

3.    “Mac Morna mear
        fā cródha an goil,
        
a chliú fā sean,
        
fear geanail sin.    (12)

4.    “Rí fine fial,
        ní tim <a g[h]lór>,
        
ní <’n> saobh a chiall,
        
laoch aobhdha mór.    (16)

5.    “Nuair théid a gcath
        réim flath[a] faoi;
        
gē mín a chneas,
        
ní <’n> tais <an ní>.    (20)

6.    A mhéad ní mion,
        uas géaga <tor>;
        
’s é as glaine gean,
        
oide nan sgol.    (24)

7.    “Uas barra beann
        <iarrthar> ’san roinn;
        
fā h-eagal linn
        
a thagra theacht rinn.    (28)

8.    “Deirim riut, a Fhinn
        na drilis ndonn,
        
do bharr eagla Ghuill
        
th’aigne go trom.    (32)

9.    “Gan chur rā mhath
        ’sa c[h]ath ní <’n> dóigh;
        
ionnsaightheach <cháich>
        
ceannsalach slóigh.    (36)

10.    “A eineach ní mion,
          
fuileach an fear,
         
duasaidh na sgol,
      
  uasal a ghean.    (40)

11.    “<Uirdheirc> a <luadh>,
          toirbheartach fial,
         
a throsd catha is buan,
      
  fos flatha a chiall.    (44)

12.    “Duinn[e] ’na fholt,
          a bhruinne mar chailc,
       
  iomlán mā chorp,
        
lomlán do sheirc.    (48)

13.   “Éire fā chíos
        
bu <chur rā>chúis;
        
meanmnach a bhíos,
        
dealbhach a ghnúis.    (52)

14.   “Ní fheil rí uas Goll,
        
ní cheil ort, a Fhinn;
        
treis[e] na dtonn
        
a ghaisgeadh ghrinn.    (56)

15.   “Flaith<eamhail> fós,
        
dathail a c[h]neas;
        
air Gholl na clis,
        
ní slim air theas.    (60)

16.   “Bronntach a dháil,
        
conbhfach a threóir,
        
<firea[n]ta> mín,
        
míleada mór.    (64)

17.   “Dā <thriath> go bráth
        
ágh & fhíoch,
        
námhach rē cách,
        
lámhach a[n] laoch.    (68)

18.   “Cleath chonais bhuan,
        
sonas na bhFian,
        
<mongharach> cuan,
        
<iolardhach> dian.    (72)

19.   “Leómhan air ágh,
        
cródha ’na g[h]níomh,
        
leabhar a lámh,
        
rogha na ríogh.    (76)

20.   “Sonas ’na ród,
        
solas a dhéad;
        
cuiris sé [a] léan
        
gach tréan dā mhéad.    (80)

21.   “Buan rún an fhir,
        
buaidh gcómhraig air,
        
léidmheach a ghoil,
        
éignea[ch] an stair.    (84)

22.   “Laoch <guineach> lonn,
        
neimhneach le lainn;
        
tarcaisea[ch] Goll,
        
airceasach leinn.    (88)

23.   “Laoch armach mear,
        
feargach rā chion;
        
colg conbhfach air,
        
onchú air ghoil.    (92)

24.   “<Forghal> na gcon,
        
roghrádh na ban;
        
bídh dámh gan on
        
do ghnáth ’na ghar.    (96)

25.   “Lē biodhbhaidh rod
        
a throd ní <’n> tláth;
        
maoidheadh na gcreach,
        
a dhreach fā bláth.    (100)

26.   “Seadhmhor a chruth,
        
ághmhor a rath;
        
ní <’n> tréine sruth
        
nā [a] réim an gcath.    (104)

27.   “Mac Morn[a] as dian,
        
fā [h-]urra a ghéill,
        
ionnuar a <ghlár>,
        
biothbhuan a thréan.    (108)

28.    “Triath meardha mear,
        
fial feardha a chor,
        
gan táir ’na ghar,
        
a dháil air for.    (112)

29.   “Mac <Téid[e]> as caomh,
        
nach tréigeadh dámh,
        
gon chogadh ríogh
        
nār lag a lámh.    (116)

30.   “Uathmhor a cholg,
        
is borb a ghleó;
        
’nuair éirgheas fhearg
        
trian sealga dhó.    (120)

31.   “A Mhic Cumhaill ghrinn,
        
comhaill is geall
        
síoth <b[h]uan> do Gholl
        
gan fhuath, gan fheall.”    (124)

32.   “A-nois rém lá
        
a <ghnáthan> dhó;
        
bheirim gan chealg
        
trian sealga dhó.”    (128)

33.   “Ní tuilleadh ann,
        
fearr nas a[n] gcorr –
        
grádh t’einigh, Fhinn,
        
trian chon a Gholl.    (132)

34.   “Tréig th’fhíoch, a Ghuill,
        
bi síochdh[a] ruinn;
        
’nad ré gan mheing
        
trian <fiadhaigh> Finn.”    (136)

35.   “Gheobhad-sa sin,
        
Fhearghuis, a fhéil,
        
is sgaoil mo ghruaim,
        
ní uar mo mhéin.”    (140)

36.   “Cara gan cealg,
        
béal tana dearg;
        
eineach ’s a lúth,
        
a c[h]liú ōs ard.”    (144)

                      Ard aigne Ghuill