XII. Ard aigne Ghuill
MS p. 145
A houdir so seis Farris feilli[1.] Ard agni ȝwlle / far coggi finn
Leich loyvir loonn / owil ne timm
[2.] Seir a’nich sos / seir snaiġ heive
Murrich er sloyġ goole crowich keiwe
[3.] Mak mornych marri / fa croich i’ gell
A ċlew fa schen Far gennoll sen
[4.] Reih fi’nich fayl / ne timmi i (i’) gloor
Ne i’ seywe a chail / leich eyve mor
[5.] Noor heyd a gaych / rayme flach feich
Ga meine a chnes ne i’ tas in neich
[6.] A waid ne i myn / oos geagi torri
say is glenny gen̄ / Eddi ni’ skill
[7.] Oos barri benn / Errir sin rynn
fa heggill lenn / a hagri hecht rinn
[8.] Derrim rwt a Inn na drillis noonn
Di warr agli ȝwle / hagni gi troom
[9.] Gin chur ra wach / si cach ne i’ doe
Inseich chayċh / kinselich sloe
[10.] A a’nich ne min / fullich i’ fer
Dosi ni skoll / ossil a ȝen
[11.] Wrrik a loyġ / torvirdyt fayll
A throst cayth is boyn / fos flaa a chayl
[12.] Dwn na olt / a wrwnni mir chelk
Wmlane mi chorp / looml<an>e da herk
[13.] Erri fa cheis / bi chor ra chws
Me’mnycht a weis / dalweit a ȝnws
[14.] Ne elzaei re oos gowle / ne chell ort a Inn
tres ni doon a ȝasga ȝrin
MS p. 146
[15.] Flaaoll fos / daytholl a knes
Er ȝoole na / clis / ne slim er has
[16.] broontyth a ȝale / convych a royr
ferriddi mein / melleddi moyr
[17.] Da rayth gi brȧyt / aw & eich
Nawth re caych / lawth a leich
[18.] claa chon̄is woon / sonnis ni wayne
monnwrrycht coyn // Illericht dane
[19.] Loyvin er aw / croyth na grewit
Loyvir a layve / royġ ni reich
[20.] Sonnis ni rowd / sollis a ȝaid
Curris say layne / g<y>ch trayn da wayd
[21.] boyn rowni a nir / boy gorrik er /
Leydwich a ȝelli / Egni i’ sterr
[22.] Leich ċwnych loonn / neawnyt la lynn
Targissi gool // argissicht lynni
[23.] Leich ar’mi mar / fargytht ra chin
colg convyt er / onchow er ȝell
[24.] Forȝalle ni gonn / royċȝraw ni (g<a>n) ban
beic dawe gi non / di ȝnȧȧ na ȝarr
[25.] La beowe rod / a rot ne i’ tlȧȧ
meich ni grayth / a ȝrayth fa bl<a>a
[26.] Seyor a chrow / awȝor a rach
Ne in traynich shrow / na reym i’ gayth /
[27.] Mak morn is (dan) dane / f<a> orryth a ȝayl
Innoyr a ȝlayr // beich woyn a thrayn̄
[28.] Trayth marri mer / fayle ferri a chorri
Gin tayr na ȝerr // a ȝaill er forri
Er ȝoole na / clis / ne slim er has
[16.] broontyth a ȝale / convych a royr
ferriddi mein / melleddi moyr
[17.] Da rayth gi brȧyt / aw & eich
Nawth re caych / lawth a leich
[18.] claa chon̄is woon / sonnis ni wayne
monnwrrycht coyn // Illericht dane
[19.] Loyvin er aw / croyth na grewit
Loyvir a layve / royġ ni reich
[20.] Sonnis ni rowd / sollis a ȝaid
Curris say layne / g<y>ch trayn da wayd
[21.] boyn rowni a nir / boy gorrik er /
Leydwich a ȝelli / Egni i’ sterr
[22.] Leich ċwnych loonn / neawnyt la lynn
Targissi gool // argissicht lynni
[23.] Leich ar’mi mar / fargytht ra chin
colg convyt er / onchow er ȝell
[24.] Forȝalle ni gonn / royċȝraw ni (g<a>n) ban
beic dawe gi non / di ȝnȧȧ na ȝarr
[25.] La beowe rod / a rot ne i’ tlȧȧ
meich ni grayth / a ȝrayth fa bl<a>a
[26.] Seyor a chrow / awȝor a rach
Ne in traynich shrow / na reym i’ gayth /
[27.] Mak morn is (dan) dane / f<a> orryth a ȝayl
Innoyr a ȝlayr // beich woyn a thrayn̄
[28.] Trayth marri mer / fayle ferri a chorri
Gin tayr na ȝerr // a ȝaill er forri
[29.] Mak tead is cheiwe / nach treggi daive
Gin choggi reich // nar laggi a layve
nor erris arg trane shelga ȝoa
[31.] / a vccowle ȝrinn / coythwil / es gyle
See boynych di ȝooll / gin noa / gin nawle
[32.] In nes rame lay / a ȝnayn ȝoo
werrim gin ċhelg / trayn selga ȝoo
[33.] Ni twllia / ann / far nas i gor
graw te’ni inn / trane ċon a ȝooll
[34.] Treg heich a ȝwle / be seicht rwnn
Nad ray gin ving / trane feẏth finn
[35.] ȝoywidsi sinni / arris a ayll
Is skeil mi ȝroym / ne wor mi wane /
Gin choggi reich // nar laggi a layve
MS p. 147
[30.] Oawor a cholk / is borbe a ȝloanor erris arg trane shelga ȝoa
[31.] / a vccowle ȝrinn / coythwil / es gyle
See boynych di ȝooll / gin noa / gin nawle
[32.] In nes rame lay / a ȝnayn ȝoo
werrim gin ċhelg / trayn selga ȝoo
[33.] Ni twllia / ann / far nas i gor
graw te’ni inn / trane ċon a ȝooll
[34.] Treg heich a ȝwle / be seicht rwnn
Nad ray gin ving / trane feẏth finn
[35.] ȝoywidsi sinni / arris a ayll
Is skeil mi ȝroym / ne wor mi wane /
[36.] Carri gin kelg / bail tanni derg
a’nich si low // (a) / a clow os ard // Ard agni ȝwl
a’nich si low // (a) / a clow os ard // Ard agni ȝwl
Restored text:
A <h->ughdar so síos Fearghus File1. “Ard aigne Ghuill,
fear cogaidh Finn,
laoch leabhar lonn,
fhoghail ní tim. (4)
2. “Saor eineach suas,
saor <snaidh[te]> [a] thaobh,
muireach air sluagh,
Goll cruthach caomh. (8)
3. “Mac Morna mear
fā cródha an goil,
a chliú fā sean,
fear geanail sin. (12)
4. “Rí fine fial,
ní tim <a g[h]lór>,
ní <’n> saobh a chiall,
laoch aobhdha mór. (16)
5. “Nuair théid a gcath
réim flath[a] faoi;
gē mín a chneas,
ní <’n> tais <an ní>. (20)
6. A mhéad ní mion,
uas géaga <tor>;
’s é as glaine gean,
oide nan sgol. (24)
7. “Uas barra beann
<iarrthar> ’san roinn;
fā h-eagal linn
a thagra theacht rinn. (28)
8. “Deirim riut, a Fhinn
na drilis ndonn,
do bharr eagla Ghuill
th’aigne go trom. (32)
9. “Gan chur rā mhath
’sa c[h]ath ní <’n> dóigh;
ionnsaightheach <cháich>
ceannsalach slóigh. (36)
10. “A eineach ní mion,
fuileach an fear,
duasaidh na sgol,
uasal a ghean. (40)
11. “<Uirdheirc> a <luadh>,
toirbheartach fial,
a throsd catha is buan,
fos flatha a chiall. (44)
12. “Duinn[e] ’na fholt,
a bhruinne mar chailc,
iomlán mā chorp,
lomlán do sheirc. (48)
13. “Éire fā chíos
bu <chur rā>chúis;
meanmnach a bhíos,
dealbhach a ghnúis. (52)
14. “Ní fheil rí uas Goll,
ní cheil ort, a Fhinn;
treis[e] na dtonn
a ghaisgeadh ghrinn. (56)
15. “Flaith<eamhail> fós,
dathail a c[h]neas;
air Gholl na clis,
ní slim air theas. (60)
16. “Bronntach a dháil,
conbhfach a threóir,
<firea[n]ta> mín,
míleada mór. (64)
17. “Dā <thriath> go bráth
ágh & fhíoch,
námhach rē cách,
lámhach a[n] laoch. (68)
18. “Cleath chonais bhuan,
sonas na bhFian,
<mongharach> cuan,
<iolardhach> dian. (72)
19. “Leómhan air ágh,
cródha ’na g[h]níomh,
leabhar a lámh,
rogha na ríogh. (76)
20. “Sonas ’na ród,
solas a dhéad;
cuiris sé [a] léan
gach tréan dā mhéad. (80)
21. “Buan rún an fhir,
buaidh gcómhraig air,
léidmheach a ghoil,
éignea[ch] an stair. (84)
22. “Laoch <guineach> lonn,
neimhneach le lainn;
tarcaisea[ch] Goll,
airceasach leinn. (88)
23. “Laoch armach mear,
feargach rā chion;
colg conbhfach air,
onchú air ghoil. (92)
24. “<Forghal> na gcon,
roghrádh na ban;
bídh dámh gan on
do ghnáth ’na ghar. (96)
25. “Lē biodhbhaidh rod
a throd ní <’n> tláth;
maoidheadh na gcreach,
a dhreach fā bláth. (100)
26. “Seadhmhor a chruth,
ághmhor a rath;
ní <’n> tréine sruth
nā [a] réim an gcath. (104)
27. “Mac Morn[a] as dian,
fā [h-]urra a ghéill,
ionnuar a <ghlár>,
biothbhuan a thréan. (108)
28. “Triath meardha mear,
fial feardha a chor,
gan táir ’na ghar,
a dháil air for. (112)
29. “Mac <Téid[e]> as caomh,
nach tréigeadh dámh,
gon chogadh ríogh
nār lag a lámh. (116)
30. “Uathmhor a cholg,
is borb a ghleó;
’nuair éirgheas fhearg
trian sealga dhó. (120)
31. “A Mhic Cumhaill ghrinn,
comhaill is geall
síoth <b[h]uan> do Gholl
gan fhuath, gan fheall.” (124)
32. “A-nois rém lá
a <ghnáthan> dhó;
bheirim gan chealg
trian sealga dhó.” (128)
33. “Ní tuilleadh ann,
fearr nas a[n] gcorr –
grádh t’einigh, Fhinn,
trian chon a Gholl. (132)
34. “Tréig th’fhíoch, a Ghuill,
bi síochdh[a] ruinn;
’nad ré gan mheing
trian <fiadhaigh> Finn.” (136)
35. “Gheobhad-sa sin,
Fhearghuis, a fhéil,
is sgaoil mo ghruaim,
ní uar mo mhéin.” (140)
36. “Cara gan cealg,
béal tana dearg;
eineach ’s a lúth,
a c[h]liú ōs ard.” (144)
Ard aigne Ghuill