-
Anns a’ bhraga
-
“Tha mi anns a’ bhraga.” ’Se sin a chanadh sinne anns an Rudha nuair a dheidheadh an dubhan a sàs anns an fheamainn a bha ri fas domhain aig bun na creige. Chan eil iad a’ gnathachadh an fhacail leis a chiall so ann an Nis idir. ’Se ‘braga’ chanas iadsan ri sgeir (reef) anns an uisge.
Origin: [Lewis], Dail a Tuath or [Lewis], Suaineabost [Swainbost] or [Lewis], Lional
Category: Acfhuinn Iasgaich / Fishing Tackle
-
bogha
-
larger than sgeir [q.v.].
Location: Na Hearadh [Harris], Cluer
Category: Cruth na Tìre / Landscape Features
-
breamag
-
Common acorn barnacle. Cha bhi iad so a’ siubhal mar bàirnich nan sgeir idir. Gheibhear iad ann an lùin gle fhaisg air an tiùrr. ’S ann geall geal a tha am biadhadh aca, agus uaireanan buidhe. ’Se an éigin a bheireadh air iasgair an toirt chun a’ chreagaich, agus is ann glamhach a bhiodh an t-iasg a shluigeadh iad. Cha bhiodh sinn ’gan itheadh.
Location: Lewis, Port of Ness, Lionel
Category: Maorach / Shellfish
-
cragan-tràghad
-
Sea urchin. Chan eil iad an Nis idir is cha mhotha thachras slige dhuibh [sic] ri duine air an tràigh. Tha iad pailt ri cladaichean Rudha an Tiumpain. Is ann le tràigh reodhart a chithear iad an crochadh ri na sgeirean. Is ann ainneamh a chi thu fear beò os cionn uachdair na mara – bidh iad ris an sgeir mu oirleach no dha fo’n uachdair. Mus tàinig na h-‘ornaments’ gu bhith cho pailt bhiodh cuid a’ toirt dhachaidh feadhainn aca, gan glanadh a mach, a’ suathadh dhuibh [sic] nan gathan is gam peantadh. Rachadh lus a chur annta, gu h-àraidh lus mar seamrag a dh’fhàsadh sios ceithir thimchioll orra agus is minig a chunna mi tri dhuibh [sic] troimh uinneig crochaid mar tri ballaichean ‘pawn-shop’. Chleachd fear mór dhuibh [sic] air a ghlanadh a bhith aig Fuaran Cladach a’ Bhàta, far an togadh tu deoch leis nuair nach ruigeadh tu le do bhus air an uisge.
Location: Lewis, Port of Ness, Lionel
Category: Maorach / Shellfish
-
crois sgeir
-
in Frobost, South Uist. At low tide a rock formation is visible which forms the sign of the cross.
Location: South Uist, Milton
Category: Measgaichte / Miscellaneous
-
Feusag an fheusgain
-
Na gaoisdean laidir a tha ga cheangal ris an sgeir.
Origin: [Lewis], Dail a Tuath or [Lewis], Suaineabost [Swainbost] or [Lewis], Lional
Category: Acfhuinn Iasgaich / Fishing Tackle
-
glais-sgeir
-
a rock with soil and grass growing on it. [NOTES: slipped under ‘glas-sgeir’.]
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris,Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
-
leumadair
-
Ainm air sgeir bheag no cnap a mach bho rudha no a leithid sin. Tha a dhà dhiubh ’s a’ bhaile againn fhìn.
Origin: [Lewis, Uig an Iar]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
-
Pronnabhiadhadh
-
Buntata air a chagnadh; sgruim – maorach meanbh nan sgeir air a phronnadh ’na lite; partanan is crubagan air am pronnadh, no biadh meanbh ’sam bith a dh’itheadh cudaig.
Origin: [Lewis], Dail a Tuath or [Lewis], Suaineabost [Swainbost] or [Lewis], Lional
Category: Acfhuinn Iasgaich / Fishing Tackle
-
ruideag
-
kittiwake. Sgeir-nan-Ruideag, in the Shiant Isles. And I am not sure if it’s the same bird as the Lesser Herring Gull / Faoileag Bheag a Sgadain.
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris, Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
-
ruiteag
-
bird, kittiwake. Sgeir nan ruiteag – in the Shiant Isles.
Location: [Harris], Scalpaigh [Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
-
sgeir
-
reef.
Category: Cruth na Tìre / Landscape Features
-
sgeir
-
[sɡʹeɾ] Quot.: “Chaneil sgeir air na cnàmhan aige.” Note: said of a very skinny person.
Origin: [Caversta]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
-
sgeir
-
rock in sea.
Location: Na Hearadh [Harris], Cluer
Category: Cruth na Tìre / Landscape Features
-
sgeir
-
tidal rock.
Location: Na Hearadh, Gòbhaig [Harris, Gobhaig]
Category: Cruth na Tìre / Landscape Features
-
sgeir
-
“skin” as on cold porridge, soup, etc. (N.E); tha sgeir air a theanga.; sgir (Lewis) – chan eil sgir air cnàmhan an eich sen [sic].
Origin: [Strathglass]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
-
sgeir
-
Quotation: Tha thusa ’na do sgeir airgid (you are worth a mint of money). Notes: idiomatic use of sgeir. This usage not in Dw.
Location: Lewis
Category: Measgaichte / Miscellaneous
-
sgeir
-
Notes: rock above the tide at low water.
Origin: Islay, Port Charlotte
Category: Measgaichte / Miscellaneous
-
sgeir (I)
-
Origin: [Lewis, Uig an Iar]
Category: Cruth na Tìre / Landscape Features
-
Sgeir-an-Teambuill
-
now under water but at one time not surrounded by water. One hundred yards from the water’s edge at Kildonan. In the sixteenth and seventeenth century people used to come from the neighbouring Ben Mor once a year at Halloween.
Location: South Uist, Kildonan
Category: Measgaichte / Miscellaneous
-
sgeir-dhubh
-
black rock, of black colour.
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris,Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
-
sgeir-feithe
-
complaints of the limbs, sinews.
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris, Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
-
sgeir-iasgaich
-
Quotation: a’ dol a ionnsaidh a’ sgeir-iasgaich.
Location: Coll, Sorrisdale
Category: Measgaichte / Miscellaneous
-
sgeir-mhòine
-
Notes: peat-bank.
Origin: Islay, Port Charlotte
Category: Measgaichte / Miscellaneous
-
sgeir-nicDhuinn
-
place-name, name of a sea rock at Scalpay (MacQueen’s rock). (I have given an example of place-names at Scalpay, hereon, to show how words came to be applied likewise, which is attributable generally, and perhaps could point to some findings that could lead us to understand the variety of ways words were used.) [NOTES: slipped under ‘sgeir’ with ‘Sgeir Nic Dhuinn’ as the quotation. Definition: MacQueen’s Rock (Scalpay).]
Location: Harris, Scalpay
Category: Measgaichte / Miscellaneous
-
sgeir-reamhar
-
‘fat rock’?; place-name, a sea rock at Scalpay.
Location: Harris, Scalpay
Category: Measgaichte / Miscellaneous
-
sgeir-thràghad
-
Notes: rock which is sunken at high tide.
Location: Skye, Camustianavaig
Category: Measgaichte / Miscellaneous
-
sgreabair
-
[sɡɾebɑð] Note: fear brothach, drabhasach. Aodann mar sgeir mhaorach air cladach.
Origin: Swainbost
Category: Measgaichte / Miscellaneous
-
sùragh (an t sruth)
-
sruth a bualladh air sgeir agus a dol tiomchiol, also sea going back into sea from beach.
Location: [Harris], Leverburgh
Category: Cruth na Tìre / Landscape Features
-
togail sgrum
-
Croman air a gheurachadh gus na feusgain bheaga sgrìobadh bhon sgeir. Ni an ceann iaruinn òrd gu pronnadh an sgruim gu pronna-bhiadhadh a dheanamh dheth.
Location: Lewis, Port of Ness, Lionel
Category: Maorach / Shellfish