Search


à   è   ì   ò   ù   á   é   í   ó   ú
  • ? - Any single letter
  • ~ - Any sequence of vowels
  • * - Sequence of any letters
    
Search Scope
  •  
  •  

  
Loading...

There were 390 hits for cù

cas n.
’foot’: l mo choiseadh [khu:ʁ̫ mə xɔʃəɣ]; dat. sg. cois na h-aibhneadh [kʰɔʃ nə h˻ãĩ˼ɲəɣ]
Location: Canada, Cape Breton, Iona, Barra Glen
Category: Barra Glen, Iona wordlist
l n.
‘back’: l mo choiseadh [khu:ʁ̫ mə xɔʃəɣ]
Location: Canada, Cape Breton, Iona, Barra Glen
Category: Barra Glen, Iona wordlist
(Tha e) rsa cabhadh
[NOTES: note in the margin – RÓM: a’ cur is a’ cathamh?]
Origin: Mull, Tobermory
Category: Sìde / Weather
A’ Gheàrd
’Se a’ gheàrd a bhiodh aca air an àite far am biodh na cutairean a’ cutadh, ach ’se ‘gheard’ a chainte ri aite ’sam bith anns an rachadh faluns a shuidheachadh ged a b’ ann air druim a’ chidhe a muigh fo na siantan. Bhiodh tighean fada fiodha aig na irearan móra le uinneagan móra fiodha a ghabhadh a fosgladh, na faluns a stigh fòdhpa, is an sgadan ga dhòirteadh annta tre na h-uinneagan so. Bha na tighean so a’ dion nan cruidheachan on uisge is on t-sneachda.
Origin: [Lewis], Dail a Tuath or [Lewis], Suaineabost [Swainbost] or [Lewis], Lional
Category: Acfhuinn Iasgaich / Fishing Tackle
Cluasan na sgùil
So toll anns gach cliathaich (a) Gus greim a ghabhail air nuair a bhiodh tu a’ falbh leis an sgùil air do chruachainn, air do ghualainn, no air l t-amhach. (b) Gus cluas no earbuill an lin bhig a cheangal ann nuair a sguireadh tu a bhiadhadh. (c) Gus sreang a cheangal tarsainn air an lion bho chluas gu cluas gus nach tuit e mach as nuair a bhios i agad air l t-amhach.
Origin: [Lewis], Dail a Tuath or [Lewis], Suaineabost [Swainbost] or [Lewis], Lional
Category: Acfhuinn Iasgaich / Fishing Tackle
il
Cha robh.
Origin: Leòdhas [Lewis], Uig an Iar
Category: Taigh Gàidhealach / House and Furnishings
l-na-Druinnich
a place-name in Kildonan. Thought to be druidical in origin. [Cf. Loch-na-Druinnich.]
Location: South Uist, Kildonan
Category: Measgaichte / Miscellaneous
laisd
Cha robh. Ach ann an cuid de dh’àiteachan ’s an eilean canaidh iad ‘laisd’ airson ‘uachdar-an-tighe’ againne.
Origin: Leòdhas [Lewis], Uig an Iar
Category: Taigh Gàidhealach / House and Furnishings
Lobhtaichean
Ann an cuid de phuirt air a chost a sear bhiodh irearan a’ togail tighean móra fiodha le móran rumanan do chlannighean an iasgaich. Bhiodh da chriudha dol gu gach rum. ’Se lobhtaichean a chainte ri na tighean so – Lobhta Edie Gòrdon, Lobhta nam Brusach, Lobhta Mhic an Thearlaich, etc. Lobhtaichean an t-sugraidh, an fheala dha ’sa chiùil. Tha mi cinnteach gu bheil ‘Skyscrapers’ air fàs air an laraich an diugh. Is iomadh iasgair a thug bean a eilean eile asda.
Origin: [Lewis], Dail a Tuath or [Lewis], Suaineabost [Swainbost] or [Lewis], Lional
Category: Acfhuinn Iasgaich / Fishing Tackle
Loch Aillse
Loch an Iasgaich, Loch nam Breac Móra, Gleann Atadail, Loch Carran, Cam Allt, na ileagan, Cladh a’ Chlachain, Sròn Deorsa, Loch Ma-Ruibh, Beul Atha na Crà, Loch Dughaill, Tuaidh, Carn Odhar, Achadh nam Seileach, Carn Breac, Frìth Chùlainn, Goirtean Fraoich, Eas an Teampuill, Torran Cuilinn, Loch lainn, Carn Dhomhnuill Mhic a’ Ghobhainn, Ceann Loch Iùbh, Beinn Éighe.
Origin: [Strathglass]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
Loch-na-Druinnich
a place-name in Kildonan. Thought to be druidical in origin. [Cf. l-na-Druinnich.]
Location: South Uist, Kildonan
Category: Measgaichte / Miscellaneous
Nighean Rìgh Mheangain
Notes: leads stars in the Pleiades. “Nighean Rìgh Mheangain – a triùir leannan [?] – a gille, a , ’s a sgalag.”
Origin: Skye
Category: Measgaichte / Miscellaneous
Tuba nam mionach
Air an làr ri laimh chli gach cutair bhiodh tuba le lamhan ròpa airson nam mionach a bhiodh iad a’ toirt as gach sgadan. Bu sgiobalta a bha an da làmh ag oibreachadh gu tric le gàire no òran air am bilean no a’ magadh air na bairean.
Origin: [Lewis], Dail a Tuath or [Lewis], Suaineabost [Swainbost] or [Lewis], Lional
Category: Acfhuinn Iasgaich / Fishing Tackle
Tubaichean an taghaidh
Air an làr ri laimh dheis gach cutair bhiodh sreath de thubaichean le làmhan ròpa, agus gun sealltuinn gu an culaibh thilgeadh an cutair an taghadh sgadain ceart do’n tuba cheart. Cha bhiodh mar bu tric barrachd air ceithir taghaidh ga dheanamh aig an aon am as an aon thiùrr sgadain. Bha fear an urra ri tri criudhachan air l nan cutairean agus bhiodh esan a’ ruith air na tubaichean so le maide tomhais gus deanamh cinnteach gu robh an sgadan ceart anns an tuba cheart. ’S ann air l nan cuibhleirean bu tric a bhiodh esan agus as iomadh malachadh nach robh e a’ tuigsinn a bhiodh a’ dol gu chluasan.
Origin: [Lewis], Dail a Tuath or [Lewis], Suaineabost [Swainbost] or [Lewis], Lional
Category: Acfhuinn Iasgaich / Fishing Tackle
[Là Taingealachd an Fhoghair]
La eile a bhiodh aca agus a bha iad a’ cumail glé mhath: Là Taingealachd an Fhoghair. Bha iad a’ cumail an fhir-sa cho ramach ri Là na Sàbaid.
Origin: Leòdhas [Lewis], Uig an Iar
Category: An Eaglais / Ecclesiastical Terms
[Seanfhacal 5]
Na buaill ’s na beathaich daoin’ eile.
Location: North Uist, Carinish, Cnoc Cuidhein [Knockquien]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[Seanfhacal 61]
Cha chuimhnich fear gionach .
Location: North Uist, Carinish, Cnoc Cuidhein [Knockquien]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[Seanfhacal 62]
Cha sgal ri cnaimh.
Location: North Uist, Carinish, Cnoc Cuidhein [Knockquien]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[ais]
m air t’ ais. Keep back.
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[bean]
Bean thlachdmhor gun ghniomh gun ghleidheadh / Ge do thaitinn i ri’d shùil / Ciod am feum a tha an lann mur a bith làmh air a l.
Location: South Uist, South Lochboisdale
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[bean]
Bean gun nàire gun ghliocas / Bean mhisgeach gun bheusaibh / B’fhearr dhut a chuir mu’d amhaich na do cheangal ri te dhiubh.
Location: South Uist, South Lochboisdale
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[beinn]
Tha sinn a’ cleachdadh ‘beinn’ mar seo: Sing. N. Beinn. G. Beinne. D. Beinn. V. A Bheinn. Pl. N. Beanntan, Beannaibh. G. Beann, Bheann, Bheanntan. D. Bheanntan, Bheannaibh, Beanntan, Beannaibh. V. A Bheanntan, A Bheannaibh. Beinn Mhiabhag. Beanntan na Hearadh. Beannaibh na Hearadh. Beinn mhór. Taobh na beinne. Air beinn. Ann am beinn. A Bheinn Bhreac (airson beinn sam bith). Beanntan àrda. Beannaibh na Hearadh. Mullach nam beann. Làn bheann. Móran bheanntan. Air beanntan àrda. Air beannaibh àrda. Mu bheanntan àrda. Mu bheannaibh àrda. Tha seo shuas airson sealltainn mar a tha isean N. G. D. V. againn ann an Uig an Iar.
Origin: [Lewis, Uig an Iar]
Category: Cruth na Tìre / Landscape Features
[cachd]
Nach eil thu cho briagach ri cèaird agus cachd air a thon!!
Origin: Muile (ceann a tuath) [Mull (the north side)]
Category: Coltas an Duine / Personal Appearance
[cam]
“Cho cam ri a’ mùn ann an sneachd.” (Cho cam ri cam.)
Origin: [Lewis, Uig an Iar]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[clach]
Mu dheidhinn a bhàthadh chanadh iad, “Cuir clach is sìoman air”.
Origin: [Lewis, Uig an Iar]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[comhartaich]
Tha an a comhartaich. – The dog is barking.
Origin: Lochaber
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[]
Tha latha a choin dubh gu tighinn fhathast.
Location: South Uist, Lochcarnan
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[]
Ruith coin an da fheidh. Divided aims. [NOTE in second hand: Ruith a’ choin air an da fhiadh.]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[]
“Dh’fhàg thu e na leth cheann coin is chait.” – something that had been left unfinished.
Location: South Uist, Garrynamonie
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[]
Cha truagh leam is marag mu amhaich. – used when referring to fussy children who will not eat what is given to them.
Location: North Uist, Sollas
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[]
Tha latha fhein a feitheamh air dubh Mhic a Phí.
Location: South Uist, Lochcarnan
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[]
“’S fhearr an a dh’fhalbhas na an a dh’fhuiricheas.” – the more versatile you are the better chance you have of survival.
Location: South Uist, Iochdar
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[]
Tha i a’ gabhail nan con. – Tha na coin as a déidh.
Origin: [Lewis, Uig an Iar]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[]
Tha ’eigeadh fhein air dubh Mhic-a-phi fhathast.
Origin: [North Uist?]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[irtean]
Cuirteinean ciatach nan speur. Beautiful curtains of the skies.
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[is]
Abair gur ann mar so a thu chuis. Suppose the case to be thus.
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[is]
Rinn e cuis bhuirt (ball fanaid, ball spors) dheth fhein. He made a fool of himself.
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[l-taighe]
[See laist.]
Origin: Skye
Category: Taigh Gàidhealach / House and Furnishings
[l]
Cul ri cul. Back to back.
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[l]
Cul buidhe dualach. Yellow curly head.
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[l]
Is tu an cu gu d’ chul. You are a cur every inch of you.
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[l]
Leig leo dol air cul a’ gnothuic. Let them take a back seat on that point. [NOTE in second hand: cul a’ gnothuic corrected to chul an gnothaich.]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[l]
Gu cul. Thoroughly: completely.
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[l]
Cuir cul ris. Reject.
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[l]
Air do chul. Behind you.
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[l]
Cuir cuil ri (treig) do chompanaich. Renounce your companions.
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[l]
Bithidh mise air do chul. I shall support you.
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[laiste]
[See clòsaid.]
Origin: Na Hearadh [Harris]
Category: Taigh Gàidhealach / House and Furnishings
[laobh]
Air culaobh chaich. Behind the others.
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[ram]
Bithidh iad fo churam. They will be all anxiety.
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[ram]
Is beag mo churam air sin. I feel no uneasiness on that score.
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[ram]
Na biodh curam ort. Never you mind.
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[ram]
Air mo churamsa. Under my charge.
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[ram]
Tha e cur ram orm gu bheil e fada gun tilleadh. – I am worried that he is late in returning.
Origin: Lochaber
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[ramach]
Is math a bhi ramach ach seachain a bhi farmadach.
Location: South Uist, Stilligarry
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[rsa]
Seol do chursa. Steer your course.
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[rsa]
Cursa ma seach. Alternate layers.
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[dorus]
An dorus mór – the front door. Am dorus il – the back door. Leac an doruis – the stone-slab outside the door. Lamh an doruis – the door handle.
Origin: Lochaber
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[dorus]
An dorus mór – the front door. An dorus il – the back door.
Origin: Lochaber
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[dorus]
Dorus an tigh(e)-mhóir – An dorus a muigh. Dorus an talain, b’e sin an dorus anns an talan, a stigh suas chun an teine. Dorus an tigh-mhóir an dorus a muigh. Dorus uachdar an tigh(e) – an dorus suas do uachdar an tighe. Chan chanadh muinntir Uige an Iar ‘laiste’ idir. (Tha na tighean an diugh, mar a bhios fhios agaibh, eadar-dhealaichte ris an t-seann fheadhainn.)
Origin: [Lewis, Uig an Iar]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[fair]
“Fair mar gu’m faiceadh tu as déidh rabaid.” – Fair (Beurla) no mur a h-e rudeigin eile. Tha am facal-sa aig na Leòdhasaich airson ‘dìreach’. “Dìreach mar gu’m faiceadh tu as déidh rabaid.” Tha aca cuideachd ‘fair néat’ (fair neat).
Origin: [Lewis, Uig an Iar]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[gaoth]
l gaoithe ’s agaidh gréine. – Là agus gaoth fhuar ann, ach pailteas gréine. Nuair a gheibheadh tu fasgadh math bhiodh a’ ghrian teth ann. (As t-Earrach ’s a mach gu Samhradh, chanainn.) Chanadh na bodaich “l gaoithe ’s aghaidh gréine”.
Origin: [Lewis, Uig an Iar]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[gaoth]
Ri l gaoithe is ri aghaidh gréine.
Origin: [North Uist?]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[glamhadh]
“Lig an glamhadh thige.” – “Lig e leum thige”.
Location: [Harris], Leverburgh, Kintulavaig
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[grian]
l gaoith is aghaidh gréine – back to the wind and facing the sun.
Origin: Lochaber
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[grian]
l gaoithe ’s agaidh gréine. [See gaoth]
Origin: [Lewis, Uig an Iar]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[gàradh]
Chan ann air l gàraidh a roinneadh no rugadh mise.
Origin: [North Uist?]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[làmh]
l mo làimh ris – an attitude of strong disapproval.
Origin: Lochaber
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[làmh]
l mo laimhe ri fear cho olc!!! – an objection!
Origin: Lochaber
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[marag]
Cha truagh leam is marag ma amhaich.
Location: South Uist, Lochcarnan
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[marag]
Cha truagh leam is marag mu amhaich.
Origin: [North Uist?]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[note]
Na’m biodh Donnchadh MacDhòmhnaill air ceann shìos a’ bhaile againn fhìn beò bheireadh e cuideachadh dhuinn mu chùisean na beairte. Cha deacha làmh a riamh air l beairte na b’fheàrr na e air dhòigh sam bith. Bheir mi dhuibh ainm fear a tha beò an diugh a bha ag obair air a’ bheairt mu’n d’thàinig na beartan ùra, na beartan abhtamataiceach: Calum MacMhathain (Calum Og), 6 Aird Uige, Ann an Leòdhas. Bhiodh e ag obair air a’ bheairt còmhla ri a athair. Tha a athair beò fhathast agus e gu bhith ceud bliadhna. “An Leddie” am far-ainm a bh’air. Chanainn gu’m bi na h-ainmeannan Uigeadh aig Calum Og. Is iongantach mur a h-eil mise air feadhainn dhiubh a chall.
Origin: Leòdhas [Lewis], Uig an Iar
Category: Obair na Clòimhe / Wool-Working
[seòl]
Is ann airson nach tigeadh orra a bhith toirt mu’n cuairt an t-sùil nuair a bhiodh iad a’ tacadh, a bhiodh iad ’g a chur an l an tobhta. Ach cha deadh an t-eathar cho cruaidh air a’ ghaoith idir leis an t-seòl an l na tobhta, ’s a dheadh i leis an t-seòl ’san dòigh àbhaistich. Agus cha shaoilinn gu’m biodh an crann glé riaraichte, a bharrachd. An seòl bac air a’ chrann, bha thu cur an eathair chun an taca eile gun an seòl a leagail ’s a thoirt mu’n cuairt. Cha robh seo fàbharach do an chrann idir, saoilidh mise, agus gun taca na hàilleard aige. Is ann nuair nach biodh a’ ghaoth glé làidir a bhithist a’ cleachdadh na dòigh-sa, agus airson tacannan goirid. An seòl an cul na tobhta: [see illustration]. An seòl ’s an dòigh àbhaistich: [see illustration]. An seòl bac air a’ chrann: [see illustration].
Origin: [Lewis, Uig an Iar]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[simileir-crochaidh]
Three styles or periods – There were three styles or periods of thatched houses: (1) The house which had a ‘laist’. See description of ‘laist’ on page 4. (2) Second period house had no ‘laist’. In both (1) and (2) the fire was in the middle of the floor. (3) In the third period house the fire was removed from the middle of the floor and set against the ‘tallan’ [q.v.] or ‘balla-tarrsuinn’ [q.v.] and a ‘simileir-crochaidh’ made of wood erected directly above fire. This wooden erection caught the smoke, sucked it up through it and out through the new ‘fàrlas’ [q.v.] above.
Origin: Skye
Category: Taigh Gàidhealach / House and Furnishings
[siol-ghainmheach / sìol-ghainmheach]
Chunnaic mi am prògram “A Boy in Harris” air an T.V. an oidhche roimhe, agus chòrd e rium. (…) Ach a nise gu aon nì anns a’ phrògram do’n d’thug mi an aire – marbhadh nan siol, no glacadh nan siol (an t-siol-ghainmheach mar a chanas sinn) leis a’ chorran anns an tràigh. Obh, obh is iomadh ceud a ghlac an làmh a tha sgrìobhadh na litreach-sa. Anns an Fhadhail Mhóir aig Crabhlastadh, an Sgìr Uige againn fhìn, ann an Leòdhas. Am boirionnach Hearach a’ sgrìobadh leis a’ chorran anns an tràigh (air an tràigh thioraim). Chuala mi iad a’ deanamh nì de’n t-seòrsa-sa a ghlacadh na sìl air Na Ceithir Peighinn Deug an ceann shìos na Sgìre againn fhìn (Uig Leòdhais) a’ sgrìobadh le croman, no le hoe, air an tràigh thioraim. Cha’n fhaca mi a leithid shuas againn fhìn a riamh. Nì ach an corran anns an fhadhail. Bha an corran shìol air a dheanamh de’n chorran mhór. Bha an gob far an robh e dol na bu doimhne na bhith réidh ris an làimh, air a ghearradh dheth, agus am faobhar air a mhadadh gus nach gearradh e na sìolan mar a ghlacaist iad. Bhiodh cuid a’ toirt seòrsa de dh’fhiaclan anns a’ chorran shìol. Chunnaic mi a dhà dhiubh seo (corrain shiol) nuair a bha mi shuas aig an tigh air an t-samhradh-sa fhéin. Bidh cuimhne agaibh gu robh corran eile aig na bodaich: corran-speal. Bha e mar seo: [see third illustration below]. Is e arm eagalach a bha seo. Bha l air an iarunn aige mar air iarunn na speala agus bhiodh sibh ga ghleusadh le cloich-speal. Bha e mór seach corran cumanta. Seo a nise mar a bhithist a’ glacadh nan sìol leis a’ chorran-shiol anns an Fhadhail Mhóir shuas aig Crabhlastadh, ann an Uig Leòdhais. A’ tòiseachadh ann an seo [i.e. àite tòiseachaidh in the illustration] agus a’ gabhail air aghaidh. Bha peile-mór ceangailte le sreing ri do mheadhon. Peile-mór a’ cheàird no peile suinc. No peile-caol a’ cheàird (chan eil easan a’ dol an diugh idir). Bha thu a’ tòiseachadh na sgrìoba mar bu trice thugad. An uair sin a’ tionndadh a’ chorrain agus a’ toirt na sgrìoba bhuat. Mar sin a’ gabhail air d’adhart gu’n tachradh sìol riut. No beathach beag neimheil eile. Biast na Fadhlach, mar a chanas fear Chrabhlastaidh rithe. Iasg beag airgiodach ann an dath ’s an sgeilm, agus gathan neimheil innte. An stangaran a tha mi an dùil a chanas an Hearach rithe. (Ri siol air leth mór canaidh sinne an Uig gobag rithe. Dé a chanas an Hearach chan eil fhios agam.) Ma bhios tu airson cuideachadh air glacadh nan siol a shealltuinn uair sam bith, cha dean e deifir foighneachd mu an chùis do Mhurchadh. Bha Murchadh ris an obair sin mu na siolan bho bha e òg ’s a’ dol do an sgoil gus an a dh’fhàs e ’na dhuine agus a’ dol leis an lìon-bheag. (Siol as fheàrr airson cnòdan, agus là grianach nach bi ro fhuar. Is e luga as fheàrr airson na h-adaige. Sin gliocas agus léirsinn nam bodach a bha sean nuair a bha Murchadh òg.) Cha chanainn gu bheil móran lìon-bhig ’ga dheanamh ri cladaichean na Hearadh an diugh. Is e glé bheag dheth a tha ri cladaichean Uige an diugh mar an ceudna. Tha sabhs air na siolan air leth math, cuideachd. Agus tha iad air leth blasda mar bhiadh, agus air leth tacmhor. Cha tig acras air duine air luathair [?] as déidh feed de na siolan. A thaobh sealladh air lìonmhorachd, cha chreid mi nach e sealladh air an t-sil-ghainmhich anns a’ bhàgh againn fhín (Camus Uige) a dhleasas a’ cheud àite. Cia mheud mìle, no cia mheud muillion dhiubh seo a bh’ann? Agus faoileag is biorach air am muin [?], as an déidh, gu’n robh iad a’ leum ’nan sgaothan as an uisge, airson teàrnaidh, ged nach bu mhór an ciall. Bha dùil ’am gu robh bleideagan an t-sneachda ann an lìonmhorachd gu leòir. Bha dùil agam sin, gus an siod. Is iomadh rud a chì am fear a bhios air an dùthaich nach fhaic fear a’ chabhsair luim! Dà nì a chunnaic mi-fhín le mo shùilean aig sìol ’ga dheanamh: Chunnaic mi siol (te mhath mhór) a’ snàmh cho neo-lochdach, ma b’fhior, am measg cliath de chudaigean òga (siol chudaig) agus an uair a b’fheàrr ’s a b’fheàrr a bhiodh na creutaran bochda, bheireadh i tè as agus dh’itheadh i i. A rithist, uair eile, chunnaic mi sìol a’ gabhail na h-ite a bhiodh againn ag iola (fly-fishing). Sin agad ma tha na rudan a chì duine nuair a bhios e muigh, agus a shùilean fosgailte.
Origin: Lewis, Uig
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[sìtig]
“’S dàn a thig gach air a shìtig fhein.”
Location: South Uist, Stoneybridge
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[taigh]
An tigh: mullach an taighe, an simileir, an dorus mór, an dorus il, làmh an doruis, an iuchair, èarneis, a chlach-steidhe, bith an doruis, ursainn, coire siuga.
Origin: Lochaber
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[taigh]
An tigh: na ballachan, na h’uinneagan, an dorus mór, an dorus il, làmh an doruis, iuchair, earneis (furniture), snidheachan, bòrd (table).
Origin: Lochaber
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[tigh Gàidhealach]
Bheirinn fo ur comhair seann tigh Gàidhealach a chumail fo ur beachd. Agus na bh’anns an tigh agus a mach bho an tigh. Seann tigh Gàidhealach thubhairt mi. Seann tigh Albannach a bhiodh ceart. ’Se seann Alba a bh’anns a’ Ghàidhealtachd. Thuirt an seanalair Iain Hamaltan air a’ Wireless anns na 30-an agus e a’ bruidhinn mu an Ghàidhealtachd, agus air na h-eileanan, “holding the essence of primitive Scotland”. Dh’fhaodadh sibh an tigh a roinn na thrì pàirtean. Bha againne: uachdar an tighe; (faic laist) aig an teine; air feadh an tighe. Agus an sabhal. Agus smaite tighean beaga a thuilleadh air an sin.
Origin: Lewis, Uig
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[treinidh]
Cha deanar treinidh gun triuir ’s tha i bach gun cheathrair. Refers to the numbers required in courting.
Location: North Uist, Tigharry
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[uaireadair]
“Tobar òir an l na beinne, l òir oirr’ ’s beul gloine.” Tòimhseachan. Am freagairt: uaireadair (watch).
Origin: [Lewis, Uig an Iar]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
[uiseag]
“Thuirt an uiseag ris an fhaoilleach càite an do dh’fhàg thu an laoghan bochd. Dh’fhàg mise e an l a’ ghàraidh ’sa dhà shùil na cheann mar phlòc.”
Location: North Uist, Grimsay
Category: Measgaichte / Miscellaneous
amhach
nn . ‘neck’: gen.: rug e air l amhaich a’ chòta aige
Location: Canada, Cape Breton, Broadcove
Category: Field Notebooks of Seosamh Watson June-August 1983
amhach
[æ̃hux] n. ‘neck’; gin.: l na h-amhaiche [nə hæ̃w-hiçəɣ]
Location: Canada, Cape Breton, Inverness Co., Dunvegan
Category: Word List
an colfhad (l fhad)
the first peat cut in the tier.
Origin: Harris, Bernera
Category: Mòine / Peat-Working
an laist
againne an rùm a b’fheàrr.
Origin: Geàrrloch (Loch Iubh) [Gairloch (Loch Ewe)]
Category: Taigh Gàidhealach / House and Furnishings
an lan
Passage connecting dwelling-house to barn.
Category: Àiteach / Agriculture
an sgrath (I)
Bhithist a’ gearradh sgrath, fàd na spàide air thiuighead bharr na h-uaghach. Bha maide cruinn air a chur am broinn na sgratha agus an sgrath air a rolaigeadh gu casan na h-uaghach. Nuair a bha a h-uile is deiseil bha an sgrath air a rolaigeadh air ais agus an uaigh air a crìochnachadh ’s air gabhail aice. [NOTES: slipped under ‘sgrath (fem)’.]
Origin: Leòdhas [Lewis], Uig an Iar
Category: Bàs is Adhlacadh / Death and Burial
an uamhla
Am muir-mór, domhainn. “Dòmhnull ’na sheasamh air bearradh na creige agus an uamhla ghorm fodha.” “Thoir an uamhla dha”, chanadh sinn mu dheidhinn anns nach biodh feum (bàth ’s a’ mhuir e).
Origin: [Lewis, Uig an Iar]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
aodach-mhnaidh
[w:d̪ɑxkw̃:ṉi] Notes: best clothes, Sunday best.
Location: Sutherland, Bettyhill, Skerray
Category: Measgaichte / Miscellaneous
a’ cur gu rathad
Nuair a bhios a’ mhoine tioram tha i air a cur gu rathad far am faigh làraidh no tractar thuice gus a toirt dhachaidh. Tha a’ mhoine cho fada bho chuid ann an Nis is gu feum iad tri dòirtidh a dheanamh orra. (a) Ga dòirteadh aig rathad far am faigh tractar thuice. (b) Aig rathad far am faigh làraidh thuice. (c) Aig an tigh á làraidh. Tha a’ mhoine ga cur gu rathad (1) Ann am poca air do dhruim. (2) Ann an cliabh air do dhruim. (3) Ann am barra-cuibhle. (4) Ann am ‘Float’. (5) Le each is cairt. (’Se aon each a tha a’ deanamh sin an so an diugh - 1967) (6) Le tractar. (7) Agus chunnaic mi air l Steòrnabhaigh cuid ga cur gu rathad ann am ‘Prams’.
Location: Lewis, Port of Ness
Category: Mòine / Peat-Working
a’ toirt brag air bainn
preaching.
Origin: Lewis, Uig
Category: An Eaglais / Ecclesiastical Terms
bacan
[bɑxkɑ̃ṉ] Quotation: bacan il, bacan aghaidh. Notes: earmarks.
Location: Invergarry, North Laggan
Category: Measgaichte / Miscellaneous
bacan
Quotation: bacan aghaidh, bacan l. Notes:
Origin: Harris
Category: Measgaichte / Miscellaneous
bacan
[bɑxkɑṉ] Quotation: bacan aghaidh, bacan il. Notes: earmark.
Origin: Strontian
Category: Measgaichte / Miscellaneous
balbhanaich
Quotation: Tha rudeigin air l a’ bhalbhanaich a tha an seo. Notes: a calm, deadness in the weather.
Location: Skye, Elgol
Category: Measgaichte / Miscellaneous
ball-il
the back rope.
Location: [Harris], Scalpay
Category: Iasgach an Sgadain / Herring-Fishing
barr-a-g
[bərəˈk̚u:kᶜ] Notes: the flower of the potato plant. Only Embo speakers know and use this word; unknown in Golspie and Brora. Source: Sandy MacKay, Hall St., Embo. Date: spring 1968.
Location: Sutherland [see below]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
barradh
Quotation: “Dean barradh leathan – sia fòidean is lag.” Notes: the width that has been turfed in order to be cut.
Origin: Islay, Port Charlotte
Category: Measgaichte / Miscellaneous
beulanaich
front ones (of anything). lanaich – back ones.
Origin: [Strathglass]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
beum
Quotation: Beum l. Beum beulthaobh. Notes:
Location: Sutherland, Kinlochbervie, Oldshoremore
Category: Measgaichte / Miscellaneous
beum
Quotation: beum aghaidh, beum il. Notes: earmark.
Origin: Strontian
Category: Measgaichte / Miscellaneous
bragair
nn ‘champion’ chuirinn an __ bochd dhan t-seileir: ~ clìor do chù ‘ bh’ ann cuideachd, ‘s e, ~ do chù
Location: Canada, Cape Breton, Broadcove
Category: Field Notebooks of Seosamh Watson June-August 1983
bréid
“A’ cur bréid oirre” – air tearainneach, gus nach fhaigheadh an rùd air a reitheachd. Bréid mar an ceudna air uan-reith no rùd òg gus nach fhaigheadh e air reitheachd a dheanamh. Caora bho a laobh. Bréid oirre (de phoca no de oighlisgean). Bréid air rùd (fo an mhionach).
Origin: Leòdhas [Lewis], Uig an Iar
Category: Caoraich / Sheep
buailtean
a flail for thrashing the corn, etc. Cha robh cuip a bh’air an labh nach deanadh a chùis ’na bhuailtean; orra mo dhùirn orra a thopan, ’s mo sheachd mollachd aig an cluasan. – song (Harris), (a Harris song). Reference to rats; here ‘cuip’ indicates their tail(s).
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris, Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
buideal
[bu̜dʹɑɫ] Quotation: a’ cur buideal air duine neo air . Notes: attaching a piece of string to a person’s back or to a dog without their knowing.
Origin: North Uist
Category: Measgaichte / Miscellaneous
buille-il
blow from behind. [See l-bhuille.]
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris, Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
bun-na-ise
basis.
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris, Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
bòidheach
adj. ‘pretty’: , neo’r-thaing, a bhio’ ~: fionnadh lom, ~
Location: Canada, Cape Breton, Broadcove
Category: Field Notebooks of Seosamh Watson June-August 1983
cachaileith
Quotation: cachaileir [kɑxəlɛɾ]. Notes: Gate for cattle, between crofts and l-cinn.
Location: Skye, Staffin
Category: Measgaichte / Miscellaneous
cailbh
[kɑlɑv] Note: partition between the “àite-teine” and the “laist”.
Origin: [Lewis], Arnol
Category: Measgaichte / Miscellaneous
cait chùil
another name for the above hinges [i.e. l cheannaich (q.v.)].
Location: North Uist, Locheport
Category: Measgaichte / Miscellaneous
caoch
Quotation: 1. an caoch. 2. caoich. Notes: 1. rabies. 2. a dog suffering from rabies.
Origin: Glenurquhart
Category: Measgaichte / Miscellaneous
cas-bheag
Quotation: a’ cur cas-bheag air . Notes: putting a rope round a dog’s neck with a loop hanging down. Through this loop is put one of the front paws. Restricts freedom of movement.
Location: Skye, Breakish
Category: Measgaichte / Miscellaneous
cas-bheag
Quot.: “a’ cur cas-bheag air ”. Note: one of a dog’s front paws in a sling hanging from its neck. To prevent it from straying too far.
Location: Harris, Quidinish
Category: Measgaichte / Miscellaneous
casg
[sic] “Chaisg e an .” [NOTES: slipped under ‘caisg’.]
Origin: Leòdhas, [Lewis], Uig an Iar
Category: Stuigeadh Coin / Encouraging a Dog
cearn agus lais
but and ben; cearn – kitchen; lais – back place.
Origin: [Strathglass]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
clach-rathad
Ceum clachach, an cumantas eadar dà chnoc, a muigh air l baile no a muigh ’s a’ mhòintich.
Origin: [Lewis, Uig an Iar]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
cluiche air na putanan
Cho fada agus a tha cuimhne agam is ann faisg air an aon seòrsa a bha na trì cluicheannan-sa [i.e. cluiche air na putanan, cluiche air na clacha beaga and cluiche air na sgilligean]. Gun mhóran eadar-dhealachaidh, ma bha eadar-dhealachadh sam bith, ach anns na h-ainmeannan. Bhiodh sinn cuideachd ’g an dèanamh a muigh air a’ chùl le buachar tioram nan caorach as t-samhradh. (Airson ‘l’ agam-sa tha mi deanamh a mach gur h-e ‘l-cinn’ a th’aig Dòmhnall Iain (fear na Hearadh.) Feuchaibh e!)
Origin: Leodhas [Lewis], Uig
Category: Cur-seachadan: Dèideagan, Geamaichean is Farpaisean / Recreation: Toys, Games, Contests
clòsaid
closet. Also called ‘laiste’.
Origin: Na Hearadh [Harris]
Category: Taigh Gàidhealach / House and Furnishings
cnag na ise
used for someone who was in the midst of a debate or in the centre of affairs.
Location: [South Uist], Daliburgh (Schoolhouse)
Category: Measgaichte / Miscellaneous
cnaidsaireachd
prior to the modern established trade of a joiner in these islands this is a word people used when referring to someone who was always working with wood. “Bha e a’ cnaidsaireachd air l an taighe.” Obviously not considered as a viable occupation, even if you were doing odd jobs for neighbours, which was also called ‘cnaidsaireachd’.
Location: North Uist, Lochportan
Category: Measgaichte / Miscellaneous
crannag
Notes: pulpit. Never “bainn” in Islay.
Origin: Port Charlotte
Category: Measgaichte / Miscellaneous
cròcan
[kɾɔ:xkɑṉ] Notes: earmark. (or lag)
Location: Skye, Breakish
Category: Measgaichte / Miscellaneous
cudan (m)
a wooden tub, or pail (N.E.). It is possible that the name Clach na dainn was originally Clach na gcudan or Clach nan cudan, with lengthening of “u” by Anglicisation, vide Bàrra for Barra.
Origin: [Strathglass]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
cuid nan òisgean
“A’ deanamh id nan òisgean” – ag ullachadh ’s a cur a mach an cuid do na h-oisgean.
Origin: Leòdhas [Lewis], Uig an Iar
Category: Caoraich / Sheep
cuilean
Quotation: A chuilein! Notes: used as term of respect < .
Origin: Skye
Category: Measgaichte / Miscellaneous
cuilltaigh
the end of an old thatched house where animals were kept. [NOTES: note added above ‘cuill’ – l.]
Location: South Uist, South Boisdale
Category: Measgaichte / Miscellaneous
cuilltair
a sulker. [NOTES: corrected to ‘illteir’.]
Location: South Uist, Peninerine
Category: Measgaichte / Miscellaneous
cul ceinn
common grazing. [NOTES: corrected to ‘l-ceinn’.]
Origin: Na Hearadh [Harris]
Category: Àiteach / Agriculture
curainn de’n t-sioda
plaits of silk. [NOTES: ‘curainn’ corrected to ‘rainn’.]
Location: South Uist, Smerclete
Category: Measgaichte / Miscellaneous
còir
Notes: traditional statement of Gaelic Preacher – “M’as sguir Dia nan Gràs, bi pan do chor cho làn ri pan do chòire.” Còir – also used in the sense of kindness – duine còir.
Origin: West Lewis [the location given on the slips]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
còrd (E), na ird
[NOTES: slipped under ‘ird (pl) cord (s)’ with ‘na ird’ as the quotation. Definition: Part of coffin.]
Origin: Leòdhas [Lewis], Uig an Iar
Category: Bàs is Adhlacadh / Death and Burial
Notes: the dogfish.
Location: Sutherland, Kinlochbervie, Oldshoremore
Category: Measgaichte / Miscellaneous
Quotation: sheilgeadh. Notes: hunting dog.
Location: Skye, Sleat, Calligary
Category: Measgaichte / Miscellaneous
Quotation: an . Notes: dogfish sometimes referred to as “an ”.
Location: Skye, Kilmuir
Category: Measgaichte / Miscellaneous
nn ‘dog’: pl.: Macdonalds, bheil fhios agaibh, na coin
Location: Canada, Cape Breton, Broadcove
Category: Field Notebooks of Seosamh Watson June-August 1983
Quotation: an agus an gala. Notes: fox and vixen.
Location: Ross-shire, Dornie, Morvich
Category: Measgaichte / Miscellaneous
Quotation: strùmach. Notes: a dog with a short, cut-off tail.
Location: Skye, Breakish
Category: Measgaichte / Miscellaneous
Quotation: eunaich. Notes: retriever.
Location: Skye, Glasnakille
Category: Measgaichte / Miscellaneous
Quotation: Bha a’ lion làn choin. Notes: sometimes applied to “dogfish”. “Biorach” also used.
Origin: Assynt, Stoer
Category: Measgaichte / Miscellaneous
Quotation: caoich. Notes: a dog suffering from rabies.
Origin: Glenurquhart
Category: Measgaichte / Miscellaneous
Quotation: Chan e là marbhadh na féidh là biadhadh nan coin.
Origin: Islay, Port Charlotte
Category: Measgaichte / Miscellaneous
Quotation: cruinnichidh. Notes: a “weirer”. A dog which gathers sheep towards the man. Cf. “ fuadaich”.
Origin: North Uist
Category: Measgaichte / Miscellaneous
Quotation: fuadaich. Notes: a “hunter”. Cf. cruinnichidh (sic).
Origin: North Uist
Category: Measgaichte / Miscellaneous
a’ glagadaich
continuous barking of a dog.
Location: Benbecula, Muir of Aird
Category: Measgaichte / Miscellaneous
a’ roulladh chaorach
a dog gathering sheep but without its master. Therefore means to worry sheep. [NOTES: note added above ‘roulladh’ – robhladh.]
Location: South Uist, Stoneybridge
Category: Measgaichte / Miscellaneous
duine
unpopular character.
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris, Scalpay]
Category: Coltas an Duine / Personal Appearance
gorm
greyhound.
Location: South Uist, South Boisdale
Category: Measgaichte / Miscellaneous
leth choilair
when half the dog’s collar is white. Supposed to be an indication of a good working dog.
Location: South Uist, Garrynamonie
Category: Measgaichte / Miscellaneous
odhar
beaver.
Location: South Uist, South Boisdale
Category: Measgaichte / Miscellaneous
stubach
a dog without a tail.
Origin: Glasgow/South Uist? or South Uist, Kildonan or South Uist, Garrynamonie or South Uist or Skye, Bernisdale
Category: Measgaichte / Miscellaneous
-chaorach
sheepdog.
Origin: Tiree
Category: Caoraich / Sheep
-crodhaidh
[NOTES: slip not found.]
Origin: Leòdhas, [Lewis], Uig an Iar
Category: Stuigeadh Coin / Encouraging a Dog
-dubh
Notes: otter.
Location: Sutherland, Durness, Laide, Portnacon
Category: Measgaichte / Miscellaneous
-eunach
Notes: gun dog.
Origin: Blackburn, near Glentarff
Category: Measgaichte / Miscellaneous
-fuadaich
Cha deanadh an -fuadaich càil ach am fuadach fhéin. Chan eil -fuadaich aca againne an àite sam bith an diugh cho fada ’s is aithne dhomh. [NOTES: slip not found.]
Origin: Leòdhas, [Lewis], Uig an Iar
Category: Stuigeadh Coin / Encouraging a Dog
-mara
Notes: dogfish.
Origin: Coigach
Category: Measgaichte / Miscellaneous
bach
hiding in a crouching way.
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris, Scalpay]
Category: Coltas an Duine / Personal Appearance
bach
careful.
Location: South Uist, South Boisdale
Category: Measgaichte / Miscellaneous
bach
niggardly. Tha i sen cho bach. (Harris)
Location: [Harris], Scalpaigh [Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
bag
crounching [sic] female. [SLIP: crouching female.]
Location: Harris, Scalpay
Category: Measgaichte / Miscellaneous
baid
pulpit.
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris, Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
baid
Notes: pulpit.
Location: Skye, Sleat, Calligary
Category: Measgaichte / Miscellaneous
baid
Quotation: a’ chùbaid mhór. Notes: the main pulpit as distinct from where the precentor stands.
Location: Skye, Kilmuir
Category: Measgaichte / Miscellaneous
baid
Quotation: a’ chùbaid bheag. Notes: the precentor’s place.
Location: Skye, Kilmuir
Category: Measgaichte / Miscellaneous
baid
pulpit.
Location: Arran, Pirnmill
Category: An Eaglais / Ecclesiastical Terms
baid
Origin: Barra
Category: An Eaglais / Ecclesiastical Terms
baid
Notes: pulpit.
Origin: Culkein
Category: Measgaichte / Miscellaneous
baidh
Notes: pulpit.
Location: Sutherland, Kinlochbervie, Droman
Category: Measgaichte / Miscellaneous
baidh
Notes: pulpit.
Location: Sutherland, Durness, Balvoolich
Category: Measgaichte / Miscellaneous
bainn
Pulpit.
Origin: Leòdhas [Lewis], Uig an Iar
Category: An Eaglais / Ecclesiastical Terms
bair
Notes: cooper – in charge of the casks at the distillery.
Origin: Islay, Port Charlotte
Category: Measgaichte / Miscellaneous
bhran
perfume.
Location: North Uist, Lochmaddy, Crombagh
Category: Measgaichte / Miscellaneous
binn bheag
for a lay preacher or for the precentor.
Category: An Eaglais / Ecclesiastical Terms
binn mhòr
for the minister.
Category: An Eaglais / Ecclesiastical Terms
daich (v)
build.
Origin: [Strathglass]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
daichean
buildings.
Origin: [Strathglass]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
dainn
Notes: a tub.
Location: Ross-shire, Aultbea
Category: Measgaichte / Miscellaneous
dainn
Origin: Geàrrloch (Loch Iubh) [Gairloch (Loch Ewe)]
Category: Taigh Gàidhealach / House and Furnishings
ideas
without. “Is fhearr a bhith ideas sin.” “ideas a dhul do’n sgoil”, etc.
Location: Inverness
Category: Measgaichte / Miscellaneous
idhteag(an)
[kuijɑ̟ɡ̊] 77 [Whiting].
Location: Mull [see below for details]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
il
nn ‘back’: a chur a-staigh ann an ~
Location: Canada, Cape Breton, Broadcove
Category: Field Notebooks of Seosamh Watson June-August 1983
il
(a’ bhuntàta) Big box-like wooden structure usually in barn – for storing potatoes.
Category: Àiteach / Agriculture
il
Notes: box-room.
Location: Skye, Portree
Category: Measgaichte / Miscellaneous
il (pl.)
backs or slabs, from sawmill.
Origin: [Strathglass]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
il a bhunata
where potatoes are stored.
Origin: Ross and Cromarty, Lewis
Category: Àiteach / Agriculture
il bhuntata
Big box-like wooden structure usually in barn – for strong potatoes. [NOTES: spelled ‘il a’ bhuntàta’ on the slip.]
Category: Àiteach / Agriculture
il chumhaig
hemmed in.
Location: South Uist, South Boisdale
Category: Measgaichte / Miscellaneous
il lion
a closet for nets.
Origin: Eileanaich [natives of Lewis]
Category: Taigh Gàidhealach / House and Furnishings
il mhònach
a peat-closet.
Origin: Eileanaich [natives of Lewis]
Category: Taigh Gàidhealach / House and Furnishings
il nan òisgean
separate part for housing this year’s lambs in winter.
Origin: Ross and Cromarty, Lewis
Category: Àiteach / Agriculture
ile
Notes: a stall.
Location: Skye, Portree
Category: Measgaichte / Miscellaneous
ilearachd
Quotation: Dé a’ ilearachd a th’ort an sin? Notes: snooping around.
Location: Lewis, Barvas
Category: Measgaichte / Miscellaneous
ilearachd
[ku̟:ləðɑxk] Quotation: a’ ilearachd. Notes: observing in a sneaking way; snooping.
Origin: North Uist
Category: Measgaichte / Miscellaneous
illean
Notes: sticks placed in pyramid fashion on top of the “surrag” in a kiln.
Location: South Uist, Eochdar, Balgarva
Category: Measgaichte / Miscellaneous
irn
[ku̜:ʴṉ] Notes: churn. [NOTES: the turned r used for the symbol which is unclear in the original.]
Origin: Tiree
Category: Measgaichte / Miscellaneous
irt
Edge of fasgnac.
Category: Àiteach / Agriculture
irt
nn f. ‘court': a’ ch. mhòr [xu:ɽʂtʹ v « o:r]; gen.: latha na rtach [k h u:rt həx]: court day
Location: Canada, Cape Breton, Broadcove
Category: Field Notebooks of Seosamh Watson June-August 1983
irt
Quotation: B’e sin a chùirt! – Some honour! (usually in sarcasm) Thubhairt esan… etc. Reply: Mà be sin a chùirt. – Who cares! A seasamh irt – before a court.
Origin: West Lewis [the location given on the slips]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
irt na déucan
Origin: [Skye], Gleanndail [Glendale]
Category: An Eaglais / Ecclesiastical Terms
irtein-uinneig
Notes: curtain.
Origin: Gigha
Category: Measgaichte / Miscellaneous
is
nn f. ‘matter’: ’s e deireadh na ~, b’fheudar dhaibh a dhol a-nunn
Location: Canada, Cape Breton, Broadcove
Category: Field Notebooks of Seosamh Watson June-August 1983
is-bhùird
(also) matter of contempt.
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris, Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
is-bhùird
sneering object.
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris, Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
is-bhùird
laughing stock.
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris,Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
is-chac
disgust. A female living extravagantly or elaborately is termed as: Nach i a’ chùis chac.
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris, Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
is-dhiachainn
matter of sorrow as: Nach b’e chùis-dhiachainn e.
Location: [Harris], Scalpaigh [Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
is-fharmaid
subject of jealousy.
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris, Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
is-ghac
[See is-chac.]
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris, Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
is-mhagaidh
sneering object.
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris, Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
is-sgramh
a disgusting matter.
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris, Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
is-sgrath
object of disgust.
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris, Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l
Quotation: iasgair chùl-chreig. Notes: amateur fisherman.
Location: Islay, Port Wemyss
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l
Quotation: l an tallainn. Notes: the “lobby” in the thatched house.
Location: Skye, Kilmuir
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l
nn ‘back’: rug e air ~ amhaich a’ chòta aige; pl.: a’ fuireach’ a-mach air na il; gen. pl.: a’ moladh nan l;
Location: Canada, Cape Breton, Broadcove
Category: Field Notebooks of Seosamh Watson June-August 1983
l
Quotation: l nan adharcan [kuuɫ nən öörkʹən]. Notes: back of skull [?].
Location: Ross of Mull
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l
Quot.: “’S ann air l a’ ghàraidh a tha sinne.” Note: We are outside the township boundary. (Put also under gàradh.)
Origin: Kershader
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l
Quot.: “l an tallan [sic]”. Note: on the animals’ side of the partition or dividing wall in a blackhouse.
Origin: Lewis, Uig
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l
Quot.: “air l a mheadhoin-latha”. Note: after midday. (Put also under meadhon-latha.)
Origin: Ness
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l
Quotation: l na fiacais. Notes: when someone asks “Dé tha sin?”, “l na fiacais.” is the equivalent of “Never you mind!” Cf. l a’ bhìogais.
Origin: North Uist
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l
Quotation: an l. Notes: strip at the back of a shoe.
Origin: North Uist
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l
Quotation: l a’ mhagaidh. Notes: laughing stock. (or culaidh?) [NOTES: slipped under ‘culaidh-mhagaidh’.]
Origin: North Uist
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l
Quotation: l a’ mhuineal. Notes: the back of the neck.
Origin: Port Charlotte
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l
Quotation: l an doruis – the outside. Air béul-thaobh an doruis – on the outside of the door. Air taobh muigh an doruis – on the outside … Aig an dorus – at the outside.
Origin: West Lewis [the location given on the slips]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l
Quot.: l an teine. Note: area between the fire in the middle of the floor and the door.
Origin: [Barvas]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l
Quot.: “Chaneil móran l as an duin’ ud.” Note: There isn’t much reserve in him, e.g. going to tackle anything. No stamina.
Origin: [Barvas]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l
Quot.: “l na speal”. Note: the thick iron part at the back of the scythe blade.
Origin: [Lewis], Arnol
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l an tallain
(behind the partition) The area into which one entered by the front door – the equivalent of the hall in the more modern houses.
Origin: Eileanaich [natives of Lewis]
Category: Taigh Gàidhealach / House and Furnishings
l an teine
the side of the hearth nearest the threshold or door.
Location: [Lewis], Siabost
Category: Taigh Gàidhealach / House and Furnishings
l a’ gharaidh
Land between boundary wall/dyke and common moorland. [NOTES: spelled ‘l-a’-ghàraidh’ on the slip.]
Category: Àiteach / Agriculture
l bhacain
back stays on a boat.
Location: North Uist, [Carinish], Cnoc Cuidhein [Knockquien]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l caise ri grodaig
this would be said of someone who had returned after failing to achieve what he had set out to do. “Thill e dhachaidh ’s l caise ri grodaig.”
Location: South Uist, Lochcarnan
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l cheallaich
wooden hinges on old type doors.
Location: North Uist, Grimsay, Cnoc Cuidhein [Knockquien]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l cheallaich
hinge.
Origin: Barra
Category: Taigh Gàidhealach / House and Furnishings
l cheannaich
wooden hinges on older doors. [Cf. cait chùil.]
Location: North Uist, Locheport
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l na curraige
Quotation: “Thoireadh iad dhaibh e gu l na curraige!”
Location: Lewis
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l raonaidh
goalkeeper.
Location: South Uist, South Lochboisdale
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l-acdhainn
[sic] ceangailt mun an stiall. Tied around the headpost, to which again was tied smeathag, which was tied around the cow’s neck by cnac (toggle) and drula (loop).
Location: Lewis, Arnol
Category: Crodh / Cattle
l-acfhuinn
[ku̜:ɫɑkĩnʹ] Note: the part of the cow’s tether attaching the “smeadhag” [q.v.] to the “stiall” [q.v.] when tied inside.
Origin: [Lewis], Arnol
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l-bhuille
blow from behind.
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris, Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l-cinn
a boundary by a croft with an unauthorative [sic] claimant or possessor.
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris, Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l-cinn
‘Common’ grazing land.
Category: Àiteach / Agriculture
l-cinn
out-run; cathair a’ chùl-chinn – watch-knoll of out-run.
Origin: [Strathglass]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l-do-churraic
back of the head.
Location: Harris, Scalpay
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l-fraon
someone who is being left out of a discussion or pushed into the background.
Location: [South Uist], Daliburgh (Schoolhouse)
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l-mònadh
a corner where the peat was kept after being carried home for burning.
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l-nan-cóig
Quotation: Gheibh thu c. Notes: i.e. fist.
Location: Harris, Ardhasaig
Category: Measgaichte / Miscellaneous
l-taic
The beam which supports the pillar or post on which gate is hung.
Category: Àiteach / Agriculture
lag
[ku̜:ɫɑɡ] Notes: turf divot, the bottom part of which was usually peat, dried and used as fuel at the back of the fire.
Location: Invergarry, North Laggan
Category: Measgaichte / Miscellaneous
lag
Notes: earmark. (Or “cròcan”.)
Location: Skye, Breakish
Category: Measgaichte / Miscellaneous
lag
Notes: surface sod, of which the bottom part is peat, cut for fuel.
Location: Ross-shire, Aultbea
Category: Measgaichte / Miscellaneous
lag
a turf.
Location: Tummel and Rannoch
Category: Measgaichte / Miscellaneous
lag
[ku̜:ɑɡ] Notes: turf divot cut when skinning peat. Put at the back of the fire when dry. [ɫ] not sounded. Probably [u̜] takes its place.
Origin: Drumguish, by Kingussie
Category: Measgaichte / Miscellaneous
lag
Notes: divot usually placed at the back of the fire when dry.
Origin: Glenurquhart
Category: Measgaichte / Miscellaneous
lag
Notes: first peat cut (weatherbeaten on one side). Used for the rounded corners of the stack.
Origin: Islay, Port Charlotte
Category: Measgaichte / Miscellaneous
lag
a back tooth.
Origin: Lochaber
Category: Measgaichte / Miscellaneous
lag
Notes: piece of flesh, e.g. a strip of gigot put on embers when a sheep was killed.
Origin: North Uist
Category: Measgaichte / Miscellaneous
lagan
back teeth.
Location: Na Hearadh [Harris], Horgabost
Category: Coltas an Duine / Personal Appearance
lagan
[kuuɫɑ˖ɡən] Notes: molars.
Location: Ross of Mull
Category: Measgaichte / Miscellaneous
laich
turn your back on, forsake.
Location: Skye
Category: Measgaichte / Miscellaneous
laidh
Potato-cellar. [NOTES: spelled ‘laid’ on the slip.]
Category: Àiteach / Agriculture
lainn doireann
the equivalent of ‘adag chruaidh’. Part of a rainbow. Indicated bad weather. [NOTES: note added above ‘lainn’ – cuilean.]
Location: South Uist, West Kilbride
Category: Measgaichte / Miscellaneous
laire
[ku̟:ləðə] Note: sneak.
Origin: [Lewis], Arnol
Category: Measgaichte / Miscellaneous
laireachd
[ku̟:ləðɑk] Note: sneaking.
Origin: [Lewis], Arnol
Category: Measgaichte / Miscellaneous
lais (f)
as (m), ais (f) two of many suffixes meaning “place of”.
Origin: [Strathglass]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
laisd
ceann shuas tigh tubhaidh, pairt shuas an tighe etc.
Location: Scalpaigh [Harris, Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
laist
recess, wall press.
Location: [Lewis], Siabost
Category: Taigh Gàidhealach / House and Furnishings
laist
[fem.] a bedroom latterly. Earlier it was a closet or windowless room – requiring to be lit.
Origin: Eileanaich [natives of Lewis]
Category: Taigh Gàidhealach / House and Furnishings
laist
back premises.
Origin: Lewis, Uig
Category: Measgaichte / Miscellaneous
laist
The earliest of the Skye “black” houses had a ‘laist’, or ‘l-taighe’, as it was sometimes called. This room was situated beyond ‘bràighe-an-taighe’ [q.v.], next to the gable, and was so narrow that it could only have been used as a store room. I have seen several of these ruins which were so ancient that they were overgrown with turf, yet the dimensions of the ‘laist’ and other rooms were perfectly clear. In my boyhood days only the older people, the 80-90 group were familiar with ‘l-taighe’, or ‘laist’.
Origin: Skye
Category: Taigh Gàidhealach / House and Furnishings
lan
black wool round a sheep’s neck (nothing to do with disease, just as a matter of interest).
Origin: Lewis, Uig
Category: Caoraich / Sheep
lan
[ku̜:ɫɑṉ] Quot.: “caora le lan oirre”. Note: black patch or collar on sheep on the back of the neck.
Origin: Ness
Category: Measgaichte / Miscellaneous
lan
Na h-uibhir dubh de an chlòimh ann an l a’ chinn aig caora, có dhiu air mullach na h-amhach aig l a’ chinn. Tha lan innte. A’ chaora chùlanach. [Cf. tòn-dubh]
Origin: [Lewis, Uig an Iar]
Category: Caoraich / Sheep
lanaich
back ones. [Cf. beulanaich.]
Origin: [Strathglass]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
lchainneach
someone who criticises you behind your back.
Location: South Uist, South Lochboisdale
Category: Measgaichte / Miscellaneous
lthaobh
Quotation: Ma chunnaic thu rud riamh ’s a’ chùlthaobh riut. Notes: (or laibh) You should have known what to expect.
Origin: Islay, Port Charlotte
Category: Measgaichte / Miscellaneous
lum
dust at bottom of bucket, i.e. of peats.
Origin: Lewis and Uist
Category: Measgaichte / Miscellaneous
m
vb. ‘keep; last’: ai’son seo a chumail air adhart; dh’fheumadh tu cumail romhad
Location: Canada, Cape Breton, Inverness Co., Dunvegan
Category: Word List
m
vb ‘keep’:vbl nn.: ged a bhiodh tu ‘ cumail teine; bha e ‘ cumail sgoileadh; an creideamh a chumail suas [DAG]
Location: Canada, Cape Breton, Broadcove
Category: Field Notebooks of Seosamh Watson June-August 1983
m cainneal ri
Quotation: Cha chumadh an Sàtan a chainneal ris an fhear as òige de chloinn Neilly.
Location: Lewis
Category: Measgaichte / Miscellaneous
man
a cogue, a pail.
Origin: [Arran]
Category: Crodh / Cattle
mhlach
smaller feathers on chickens before developing bigger feathers.
Location: South Uist, Garrynamonie
Category: Measgaichte / Miscellaneous
mhlachadh
close.
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris, Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
mhraidh
in the sense of something new or fresh – ‘sgadan mhraidh’. ‘Sgadan ùr’ more common and more accurate I would think.
Location: South Uist, Stoneybridge
Category: Measgaichte / Miscellaneous
nadh
sparing. Tha i cho math air nadh. (Scalpay) [SLIP: Sparing (sic.).]
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris, Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
nadh
saving up, economical.
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris, Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
ngairean
tools. “Is e trian ceàirde ngairean.” “Alastair mac Hànna ag ràdh nach deanamaide spàinean. Dheanamaide spàinean nam biodh na ngairean againn.” (“Tools are a third of craftmanship.” “Alastair Mac Hanna saying we would not make spoons; we would make spoons if we had the tools.”)
Location: Killearnan
Category: Measgaichte / Miscellaneous
ngairean
tools.
Location: North Uist, Grimsay
Category: Measgaichte / Miscellaneous
nradh
a bargain.
Location: South Uist, Milton
Category: Measgaichte / Miscellaneous
ntan
(nant) n. ‘covenant’: bha na ~an air a dhèana’
Location: Canada, Cape Breton, Inverness Co., Dunvegan
Category: Word List
pa an strainnsair
literally the stranger’s cup. Teapot instead of containing 3 cups for a family of 3 would instead contain 4 cups.
Location: South Uist, Garrynamonie
Category: Measgaichte / Miscellaneous
pa tì na’d laimh
having tea without sitting at a table, e.g. “An gabh thu tì na’d laimh.”
Location: South Uist, Iochdar
Category: Measgaichte / Miscellaneous
rachan
an infant.
Location: South Uist, Garrynamonie
Category: Measgaichte / Miscellaneous
raidh
Location: Na Hearadh, Gòbhaig [Harris, Gobhaig]
Category: Faireachdain / Senses
rn
[kuurn] Notes: churn for making butter.
Location: Ross of Mull
Category: Measgaichte / Miscellaneous
rt nan Deacon
Deacon’t court.
Origin: Leòdhas [Lewis], Uig an Iar
Category: An Eaglais / Ecclesiastical Terms
rtairean
the window curtains.
Origin: Eileanaich [natives of Lewis]
Category: Taigh Gàidhealach / House and Furnishings
sanach
tranquil, quiet; also stationary.
Origin: [Strathglass]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
ta snadh
prior to balls of wool, wool was measured to the equivalent of an ounce – ‘ta’. The strands of wool were then made into woollen balls by a process called ‘tachrais’. [NOTES: ‘snadh’ corrected to ‘snàth’.]
Location: South Uist, Garrynamonie
Category: Measgaichte / Miscellaneous
ta snath
a hank. [NOTES: ‘ta’ corrected to ‘cuta’.]
Location: South Uist, South Boisdale
Category: Measgaichte / Miscellaneous
thag
Location: Mull [see below for details]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
d
[uine] in [sic] soft gentle person.
Location: Na Hearadh [Harris], Cluer
Category: Nàdur an Duine / Personality
dorus
Quotation: Thug mi l an doruis dha. Notes: I put him out of the house.
Location: Lewis, Barvas
Category: Measgaichte / Miscellaneous
dorus
Quotation: Am fear a bhios ag éisdeachd l an doruis cha chluinn e nì math mu thimchioll féin.
Origin: Islay, Port Charlotte
Category: Measgaichte / Miscellaneous
dorus-il
back-door.
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris, Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
dranndan
[d̪ɾ[ɑ̃ũ̜]n̪ɑṉ] Quotation: Bha ’n a dranndan. Notes: growling.
Location: Skye, Breakish
Category: Measgaichte / Miscellaneous
dunalaich
Quot.: “ a’ dunalaich”. Note: usually used of the howling of a dog (e.g. at the moon).
Origin: Carloway, Doune
Category: Measgaichte / Miscellaneous
dunalaich
[d̪ũ̟ṉɑɫiç] Quot.: “ a dunalaich.” Note: howling.
Origin: [Barvas]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
durghail
[d̪u̜ru̜ɣəl] Quot.: “ a’ durghail.” Note: growling.
Origin: [Barvas]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
eilitriom (E)
Bha a’ chiste air a cur air eilitriom. Bha i air a ceangal ris an eilitriom le na ird.
Origin: Leòdhas [Lewis], Uig an Iar
Category: Bàs is Adhlacadh / Death and Burial
farchluais
[fɑɾxɫɤʃ] Quot.: “Bha e a’ farchluais air l an doruis.” Note: eavesdropping.
Origin: [Barvas]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
fear
Quotation: Am fear a bhios ag éisdeachd l an doruis cha chluinn e nì math mu thimchioll féin.
Origin: Islay, Port Charlotte
Category: Measgaichte / Miscellaneous
fearann
nn ‘land’: mar gun canadh tu l na fearainn [FMM]; gen. pl.: bràigheannan nam ~;
Location: Canada, Cape Breton, Broadcove
Category: Field Notebooks of Seosamh Watson June-August 1983
fearg
nn f. ‘anger’: chuireadh e an fh. orra; tha spionnadh ann an nan gabhadh e an fh. ‘ cunnartach
Location: Canada, Cape Breton, Broadcove
Category: Field Notebooks of Seosamh Watson June-August 1983
fiacas
Quotation: l na fiacais [fıəxkıʃ]. Notes: when someone asks “Dé tha sin?” “l na fiacais” is the equivalent of “never you mind”. “Fhiacais, tha i fuar” or “Fhiacais, dé nì mi?” also used.
Origin: North Uist
Category: Measgaichte / Miscellaneous
fiataidh
[fiɑt̪i] Quot.: “Thàinig e gu fiataidh gu a laibh.” Note: stealthily.
Location: Harris, Quidinish
Category: Measgaichte / Miscellaneous
fonagradh
[fɔ̃ṉɑɡɾəɣ] Quot.: “ a’ fonagradh a measg nan caorach”. Note: a dog worrying sheep.
Origin: Carloway, Doune
Category: Measgaichte / Miscellaneous
freanadh
Quotation: “Feumaidh sinn an a leigeil a-steach ach an toir e franadh air an fheòil.” (Smith A about Dunfermline digs) “Thug siud freanadh air na bh’aige anns a’ bhanc.” (Keose) Notes: Bragar ‘franadh’. Not in Dw.
Location: Lewis
Category: Measgaichte / Miscellaneous
fròin
embroidery? This could be one explanation. Bha fròin ri na irteirean-leabadh, froineas. (I am afraid it’s seldom used if at all.)
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris, Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
fuadach
Quotation: fuadaich. Notes: a “hunter”. Cf. cruinnichidh (sic).
Origin: North Uist
Category: Measgaichte / Miscellaneous
gala
Quotation: an agus an gala. Notes: fox and vixen.
Location: Ross-shire, Dornie, Morvich
Category: Measgaichte / Miscellaneous
gaoisid
Quotation: Tha an a’ cur na gaoisid. Notes: The dog is shedding its hair.
Location: Skye, Harlosh
Category: Measgaichte / Miscellaneous
geàrr
vb ‘cut’ : vbl nn: … agus e ‘ ghearradh duine
Location: Canada, Cape Breton, Broadcove
Category: Field Notebooks of Seosamh Watson June-August 1983
glamhadh
Quotation: “Thug an glamhadh air a’ chat.” Notes: “The dog snapped at the cat.” The meaning of glamhadh is usually the snapping of a dog’s jaws, accompanied by a growl. Sometimes it implies a lunge.
Location: Tiree, [Caolas? – one slip]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
gnùsd
Quotation: Tha an a’ gnùsdaich. Notes: The dog is growling.
Location: Tiree, [Caolas? – one slip]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
iaril
remote corners, backward places; hence iargalta – rough, uncouth, etc.
Origin: [Strathglass]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
iosgaidan
[sic] tendons behind knee and thigh, l na coiseadh.
Location: Na Hearadh [Harris], Horgabost
Category: Coltas an Duine / Personal Appearance
lanaicneadh
[ɫɑ̃ṉɑcṉəɣ] Quot.: “Bha ’n air e fhéin a lanaicneadh as a pholl.” Note: had covered himself in mud by rolling in it.
Origin: Crowlista
Category: Measgaichte / Miscellaneous
lannsaid (fhada)
bha l rithe, agus mar bu trice brat air chor-eigin.
Origin: Geàrrloch (Loch Iubh) [Gairloch (Loch Ewe)]
Category: Taigh Gàidhealach / House and Furnishings
leabhar-nntais
account book.
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris, Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
leabhar-mór-na-nntais
ledger.
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris, Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
liath-chladach
An cladach eadar na creagan móra agus am feur. Is aithne dhomh a dhà no trì àiteachan air l a’ bhaile againn fhìn anns am bheil liath-chladach.
Origin: [Lewis, Uig an Iar]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
lion-bheag
airson glacadh adagan no iteagan ach bithidh am biorach gle thric a’ gabhail a bhiadhaidh. Maorach no feasgan mar bhiathadh air an dubhan.
Origin: An t-Eilean Sgitheanach [Skye; Skye, Glendale acc. to other questionnaires]
Category: Acfhuinn Iasgaich / Fishing Tackle
loineachdnadh
to roll about in some substance. “Bha an ga loineachdnadh fhéin thall an sin ann an lòn.”
Location: North Uist, Grimsay, Gearradh Dubh
Category: Measgaichte / Miscellaneous
magadh
Quotation: l a’ mhagaidh. Notes: laughing-stock.
Origin: North Uist
Category: Measgaichte / Miscellaneous
mastaige
Duine grànda, ’na dhòigh. Duine a nì rudan grànda, agus glé ghrànda. Chan eil fhios ’am an ann bho mastiff masluidh [?] () a tha seo. Faic Dwelly. [SLIP: A man who would “do the dirty” on other people.]
Origin: Leòdhas [Lewis], Uig an Iar
Category: Nàdur an Duine / Personality
meadal
Quotation: Rinn an meadal rium. Notes: showed pleasure at seeing me, e.g. wagging tail.
Location: Skye, Kilmuir
Category: Measgaichte / Miscellaneous
mu réir
Quotation: “Leig an mu réir.” Notes: “Let the dog loose.”
Location: Tiree, [Caolas? – one slip]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
muineal
Notes: neck (see amhach). l a mhuineal – the back of the neck.
Origin: Port Charlotte
Category: Measgaichte / Miscellaneous
mùigean
Quot.: “Cho muigeach [sic] ri le cnaimh.” Note: nuaranta, gruamach, mi-mhodhail.
Origin: Swainbost
Category: Measgaichte / Miscellaneous
nach b’e ’n e
mean, careless behaviour.
Location: Na Hearadh, Scalpaigh [Harris, Scalpay]
Category: Coltas an Duine / Personal Appearance
nuair
Quotation: Nuair a dh’fhàsas am falt tana cha chòmhdaich e l a’ chinn agus clàr an aodainn.
Location: Lewis
Category: Measgaichte / Miscellaneous
preasadh
Quot.: “Preasadh an l na h-amhach aige.” Note: skin having become furrowed.
Origin: Carloway, Doune
Category: Measgaichte / Miscellaneous
preaslaich
[pɾɛsɫiç] Quot.: “A’ bheil preaslaich ann an l na h-amhach agam?” Note: furrows, wrinkles.
Origin: [Barvas]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
putain-il
a back row of buttons.
Location: [Harris], Scalpaigh [Scalpay]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
ro
prep. : ‘before’: 2sg.: m romhad! m romhad! chùm e roimhe leis an tàilleir
Location: Canada, Cape Breton, Broadcove
Category: Field Notebooks of Seosamh Watson June-August 1983
ràinich
Quotation: a’ ràinich. Notes: a dog whimpering or moaning.
Origin: North Uist
Category: Measgaichte / Miscellaneous
sil
the wickerwork container.
Origin: Eileanaich [natives of Lewis]
Category: Acfhuinn Iasgaich / Fishing Tackle
seadadh
A’ dealachadh nan caorach bho chèile. Aon, no dhà, no trì, no aireamh eile a mach bho chàch. “Tha e math air an seadadh.” (an ) [SLIP: Separating one, two or several sheep from the main flock.]
Origin: Leòdhas, [Lewis], Uig an Iar
Category: Stuigeadh Coin / Encouraging a Dog
seileir
nn ‘cellar’: chuirinn an __ bochd dhan t-~
Location: Canada, Cape Breton, Broadcove
Category: Field Notebooks of Seosamh Watson June-August 1983
sgaimhleach
[sɡ[ɑ̃ĩ]lɑx] Quotation: sgaimhleach. Notes: restless, not able to stay in the one place for very long.
Location: Skye, Breakish
Category: Measgaichte / Miscellaneous
sgalairt
Quotation: Tha ’n a’ sgalartaich [sɡɑɫɑrṯi]. Notes: The dog is yelping. [NOTES: ‘a’ sgalartaich’ in the quotation corrected to ‘a’ sgalairtich’.]
Origin: Port Charlotte
Category: Measgaichte / Miscellaneous
sgaltaich
[sɡɑɫt̪iç] Quot.: “ a’ sgaltaich”. Note: a dog barking loudly. (Shawbost)
Origin: Carloway, Doune
Category: Measgaichte / Miscellaneous
sgeimheadh
[sɡɛ̃fəɣ] Quot.: Thug an sgeimheadh thuige. Note: lunged at him, snarling.
Origin: [Barvas]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
sgian cubaireachd
used for cleaning out the gaps between the wooden straps in a barrel. For example salt would be removed from barrels used for curing fish by this implement. Sharp circular blade at one end with a wooden handle. [NOTES: ‘cubaireachd’ corrected to ‘baireachd’.]
Location: South Uist, Lochcarnan
Category: Measgaichte / Miscellaneous
sgrìob
“Chuir e air falbh air sgrìob e.” “Bheir an agam-sa sgrìob cho math ’sa thug a riamh.” Sgrìob:
Origin: Leòdhas, [Lewis], Uig an Iar
Category: Stuigeadh Coin / Encouraging a Dog
sic (f)
a snatch; thug an sic air.
Origin: [Strathglass]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
sitig
Notes: ’S dàna air a shitig fein. Sitig – in the sense of dunghill. Sitig – a ditch, or drain. “’S tric a bha thu cadal ann a sitigean na dùine [sic].” Sitig – in the sense of site. “Bithidh esan a siubhal na sitigean.” He goes from house to house – or from site to site (certainly did not mean from dunghill to dunghill).
Origin: West Lewis [the location given on the slips]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
sleigh
nn f. ‘sleigh’ : dat.: seventy-five miles air sleighidh [sle-iç]; pl.:chaidh mise a thoirt ar l ~eachan, chaidh mise … ann an ~eachan
Location: Canada, Cape Breton, Broadcove
Category: Field Notebooks of Seosamh Watson June-August 1983
snàigear
Note: sliagair leisg; laire camachdach.
Origin: Swainbost
Category: Measgaichte / Miscellaneous
sodal
[sɔd̪əɫ] Quotation: Rinn an sodal rium nuair a thàinig mi. Notes: It showed pleasure by making a fuss.
Origin: Bunloit
Category: Measgaichte / Miscellaneous
soillsich
vb ‘shine’ : cond.:chunna mise againn fhìn agus shoillsicheadh an dealanach air an druim aige
Location: Canada, Cape Breton, Broadcove
Category: Field Notebooks of Seosamh Watson June-August 1983
sotal (sic)
[sɔt̪ɑɫ] Quotation: Rinn an sotal rium. Notes: adj. sotalach [sɔt̪ɑɫɑx]. Sodal.
Location: Tiree, Caolis
Category: Measgaichte / Miscellaneous
spionnadh
nn ‘vigour’ : cha dèanadh ~ duine an deamhan a chur air falbh idir; ‘s feadhain deagh spionnadh a bh’ ann; tha ~ ann an nan gabhadh e an fhearg ‘ cunnartach
Location: Canada, Cape Breton, Broadcove
Category: Field Notebooks of Seosamh Watson June-August 1983
streamadh
Quotation: pl. streamaidhnean. Streamaidhnean feòil air l amhaich. Notes: folds or wrinkles of flesh.
Location: Applecross
Category: Measgaichte / Miscellaneous
strùmach
Quotation: strùmach. Notes: a dog with a short, cut-off tail.
Location: Skye, Breakish
Category: Measgaichte / Miscellaneous
stuig
[st̪iɡʹ] Quot.: “Stuig an ann.” Note: set the dog on him.
Origin: [Lewis], Arnol
Category: Measgaichte / Miscellaneous
stuigeadh
“Stuig e an .”
Origin: Leòdhas, [Lewis], Uig an Iar
Category: Stuigeadh Coin / Encouraging a Dog
sàth
Quotation: 1. Sàth an cipean. 2. Shàth mi an capull l an taighe. Notes: 1. Drive the pin into the ground. 2. I tethered the mare behind the house.
Origin: Tiree
Category: Measgaichte / Miscellaneous
séip
Quotation: Ghabh an séip eagallach! Nach tu a ghabh an séip! Notes: a big meal – a “tightener”. Also used in Lochinver – heard from Miss Ina MacKenzie.
Location: Tiree, [Caolas? – one slip]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
sùisdean
Quotation: Tha an a’ dol mun cuairt le sùisdean. Notes: a type of distemper (?) which causes a dog to go round in circles. [NOTES: slipped under ‘sùistean’.]
Location: Tiree, [Caolas? – one slip]
Category: Measgaichte / Miscellaneous
tallan
Quotation: l an tallainn [sic]. Notes: The “lobby” in the thatched houses.
Location: Skye, Kilmuir
Category: Measgaichte / Miscellaneous
tarbh
Quotation: Cuir tarbh a dh’Éirinn agus thig e ’na tharbh as. Notes: a number of similar sayings, e.g. “Cuir a Shasainn,” “Cuir cat do’n Fhraing…” etc.
Origin: Islay, Port Charlotte
Category: Measgaichte / Miscellaneous
teann, ~ air
prep. ‘near to’ : chaidh mi gu math ~ air; cho ~ ‘s ‘ bha esan a bhith air a mharbhadh; tha e ~ air àit’ ris an canadh iad Ceap braich [MM]
Location: Canada, Cape Breton, Broadcove
Category: Field Notebooks of Seosamh Watson June-August 1983
thug
Quotation: (Keose) Thug an a mhùn gu a mhaighstir.
Location: Lewis
Category: Measgaichte / Miscellaneous
tigh-il
scullery. Bheil tigh-cuil [sic] a mach ás.
Location: Harris, Scalpay
Category: Measgaichte / Miscellaneous
tòn-dubh
An aon seòrsa rud [i.e. like lan q.v.] aig ceann eile na caorach. Na h-uibhir de an chlòimh dubh aig deireadh na caorach. Aig a deireadh, gun a bhith suas air an sin. Sin tòn-dubh. A chaora thòn-dubh.
Origin: [Lewis, Uig an Iar]
Category: Caoraich / Sheep
tùrail
Intelligent or skilful. Tha e againn an dà chuid. Ach na’s motha ‘skilful’. Tùrail – math air a làmhan a thaobh fiodha agus gnothaichean eile, math air tuigsinn dé mar a tha isean mu na cuspairean sin etc. agus math agus grinn air dèanamh.
Origin: Leòdhas [Lewis], Uig an Iar
Category: Nàdur an Duine / Personality
uinneag-il
back window.
Location: Harris, Scalpay
Category: Measgaichte / Miscellaneous
ullag
Quotation: Bha isean ann an àird nan ullag. Notes: merriment, glee.
Location: Ross-shire, Aultbea
Category: Measgaichte / Miscellaneous
àirde
Quotation: Bha isean ann an àirde nan ullag. Notes: the height of merriment, glee.
Location: Ross-shire, Aultbea
Category: Measgaichte / Miscellaneous
éisd
Quotation: Am fear a bhios ag éisdeachd l an doruis cha chluinn e ni math mu thimchioll féin.
Origin: Islay, Port Charlotte
Category: Measgaichte / Miscellaneous
“Bus-dubh”
[]
Origin: Lewis, Uig
Category: Measgaichte / Miscellaneous
“Caoran”
[]
Origin: Lewis, Uig
Category: Measgaichte / Miscellaneous
“Do sheanmhair a stigh an sin!”
’Se seo a chanadh sinne ri aig toll airson gu’n tòisicheadh e a’ sgrìobadh. Agus abair gu’n deanadh e sin! [NOTES: slipped under ‘seanmhair’.]
Origin: Leòdhas, [Lewis], Uig an Iar
Category: Stuigeadh Coin / Encouraging a Dog
“Feadag”
[]
Origin: Lewis, Uig
Category: Measgaichte / Miscellaneous
“Tha an a dol cas orra.”
Tha e dol faisg air na caoraich. A’ dol cas riutha:
Origin: Leòdhas, [Lewis], Uig an Iar
Category: Stuigeadh Coin / Encouraging a Dog
“Thig gu mo chois”, “Gu mo chois.”
A’ toirt a’ choin thugad. Come ahint. “Come(r) ahint” (mar a bhiodh aig fear Port a’ Chuilinn [?]) Anns na Hearadh, an àiteachan có dhiù, ’se “l nan cas” a chanas iad ri “Gu mo chois” againne. [NOTES: slipped under ‘cas’.]
Origin: Leòdhas, [Lewis], Uig an Iar
Category: Stuigeadh Coin / Encouraging a Dog
”Sig!”, “Sig a mach á sin.”
’Se seo a chanas sinne ri airson a teiche as an rathad ort agus laighe. [NOTES: slipped under ‘sig!’.]
Origin: Leòdhas, [Lewis], Uig an Iar
Category: Stuigeadh Coin / Encouraging a Dog

^ Return To Top ^