Measgaichte / Miscellaneous

Informant(s)
Name
Murdo MacKinnon
Location
North Uist, Carinish, Cnoc Cuidhein [Knockquien]
Date
[1987-88]
Fieldworker
A. O’Henley
sgiathagrefers to the old chimney vent when the fire was in the middle of the floor. The ‘sgiathag’ was the board which you shifted according to wind direction.
cabair saoidhthis was the wooden handle attached to the above [i.e. sgiathag (q.v.)].
cridhealaskindness.
beul na firinnterm applied to one of the old wooden planes. Could not be more specific as regards an English name.
locair duirna smaller plane.
sinnaga wick in a lamp.
dulhook.
spar gaoithea wooden pole extending from the top of the wall up to the apex of the gable.
Ròthart nan Eunsame as ‘Ròthart na h-Éill Pàdruig’. ‘Ròthart’ pronounced without the ‘e’ in both North and South Uist. ‘Ròthart nan Eun’ so called since the tide would [sic] higher in the following months, therefore making it safe for birds to nest at the highest mark left by the tide.
éillsginnoilskins.
èarraigengraving on material, e.g. design on a fireplace.
iarunn dreasaigaidhclothes iron.
taiteadhheating.
glùtranadhthe gap between the two walls of a house.
gunna dùbailtedouble barrelled gun.
ròsdladhroasting.
meall is caith ewhen you wear a new garment it is or certainly was customary to greet such an event with this phrase, e.g. “Meall is caith na brògan ùra.”
dol anncarry on. “Nach ann an sin a tha dol ann.”
spiondral gélweather conditions rapidly approaching gale force conditions. Blustery, windy conditions.
Seanfhaclan
[Seanfhacal 1]Cha d’iochd luaths na h-earba gun na coin a leigeil innte.
[Seanfhacal 2]Leisgeul arain gu ith ìme.
[Seanfhacal 3]Neach a chreideas na chual e ithidh e na chì e.
[Seanfhacal 4]Each gad thilgeadh ’s bean gad dhiultadh.
[Seanfhacal 5]Na buaill ’s na beathaich daoin’ eile.
[Seanfhacal 6]Searrach a bu chor a bhith ’sa làire ’s ann a dh’fhàs e ’sa ghearan.
[Seanfhacal 7]Na altrumais ceann goirt.
[Seanfhacal 8]Goirteas a chinn fhein a dh’fhairicheas gach neach.
[Seanfhacal 9]Fialachd mhath air cuid chaich.
[Seanfhacal 10]Sòlas an dara duine dòlas an duin’ eile.
[Seanfhacal 11]Cha robh math no olc riamh gun mhnathan uime.
[Seanfhacal 12]’Se na lamhan salach a ni na guailain glan.
[Seanfhacal 13]’S ann do lamhan glan a thig altachadh a dheanamh.
[Seanfhacal 14]’Se sùil a ghleidheas sealbh.
[Seanfhacal 15]’S miosa aon diultadh na dà thabhartas dheug.
[Seanfhacal 16]Mur a toir thu gnothach do’n bhaile mhór bheir thu gnothach as.
[Seanfhacal 17]Cha teid an còta glas cho math dh’an h-uile fear.
[Seanfhacal 18]Annas aig a chat earbal a bhi air.
[Seanfhacal 19]’S toill le bò a h-amhuil.
[Seanfhacal 20]A’ chuileag a thig as an òtrach ’si ’s airde srann.
[Seanfhacal 21]Seachain an t-àth ’san do bhathadh do sheanair.
[Seanfhacal 22]Ultach teine cuid duin’ eile.
[Seanfhacal 23]Cha tig air an t-seann each ach na th’ann a thoirt as.
[Seanfhacal 24]Gabhaidh dath dubh ach cha ghabh dubh dath.
[Seanfhacal 25]Cha sheas a’ choinneal fada gabhail as an dà cheann.
[Seanfhacal 26]’S toill leam aran a’ bhodaich ach cha toill leam anail a’ bhodaich.
[Seanfhacal 27]Cha tig ubh mór a tòn an dreaghan. (Should this be ‘dreathan’?)
[Seanfhacal 28]Mur a dean mi spàinean millidh mi adhaircean.
[Seanfhacal 29]’S olc an t-each nach giullain a dh’iollaid.
[Seanfhacal 30]Cha deach càin riabh air balbhan.
[Seanfhacal 31]Chan urrainn duine mhin ithe ’san teine shéideadh.
[Seanfhacal 32]’S coma leis an t-sioda cò an tòn mu’n bi e.
[Seanfhacal 33]Far nach bi damh bi frasach glan.
[Seanfhacal 34]Rud a tha ’sa chàt bi e ’sa phisaig.
[Seanfhacal 35]Gabh ri cladach ’s na leig dad ort.
[Seanfhacal 36]Ma bhuanaicheas tu leis an òrdaig caillidh tu air an lùdaig.
[Seanfhacal 37]Rud bhios fad o’n t-sùil bi e fad o’n chridhe.
[Seanfhacal 38]Bi Niall beò na sheòl fhein.
[Seanfhacal 39]Aontaiche criomag ri breugag.
[Seanfhacal 40]’Nuair is teanna an taod ’s ann is docha i bristeadh.
[Seanfhacal 41]Toiseach na beithe ’s deireadh na coille.
[Seanfhacal 42]’S fhada mu’n toir do cheol a chuideachd thu.
[Seanfhacal 43]Thig an fhàlairachd anns na h-eich mhóra leotha fhein.
[Seanfhacal 44]Thig gnothuch na ban righ a thigh nan cearc.
[Seanfhacal 45]’S fhearr an t-olc eolach na an t-olc aineolach.
[Seanfhacal 46]Cho fad’s gun tàr am meirleach as, glacar e.
[Seanfhacal 47]Chan eil càll mór gun bhuinnig bhig.
[Seanfhacal 48]Ged a gheibhte duine air chor cha bu chòr a shàrachadh.
[Seanfhacal 49]’S fhearr deathach a’ fhraoich na gaoth reothaidh.
[Seanfhacal 50]Cha do chaill duine riabh air fuigheal na foighidean.
[Seanfhacal 51]Chan ann gun saothair a nighear còt.
[Seanfhacal 52]Chan eil car anns an t-sionnach nach aithne dh’an t-sealgair.
[Seanfhacal 53]Mìr gach iasgaidh air gach mios.
[Seanfhacal 54]Faodaidh duine a bhi na thosd ’sa throd a bhi na chuimhne.
[Seanfhacal 55]Mar thionndadh na boise bidh crois a’ tachairt.
[Seanfhacal 56]Cha tig tiurra leis a h-uile muir làn.
[Seanfhacal 57]Is minig thug taillair math greis air fuigheal cearr.
[Seanfhacal 58]Far an deach an gruth sruthadh am meang.
[Seanfhacal 59]Teine chaoran ’s gaol balaich dà rud is giorra mhaireas.
[Seanfhacal 60]’S math nach eil iuchraichean an domhain fo chois na h-aon mnatha.
[Seanfhacal 61]Cha chuimhnich fear gionach .
[Seanfhacal 62]Cha sgal ri cnaimh.
[Seanfhacal 63]Aithniche tu air sòp co an taobh tha ghaoth a’ sèideadh.
[Seanfhacal 64]’S math creagan ’s an Fhoghar ach ’s fhearr sguab ’san Earrach.
[Seanfhacal 65]’S fhear [sic] deagh eolas na droch chairdeas.
[Seanfhacal 66]’S fhearr aon dorn o fhioranach na dhà dheug o bhoireannach.
[Seanfhacal 67]Glacaidh am fitheach a dh’eireas an toiseach sùil a’ bheathaich a tha ’sa phòll.
[Seanfhacal 68]Am fear a dh’itheas an t-ìm deanadh e a’ chlachaireachd.
[Seanfhacal 69]Am fear a thug do thigh samhraidh togadh e do thigh geamhraidh.
[Seanfhacal 70]Foghnaidh salann salach dha’n ìm ròineach.
[Seanfhacal 71]’Nuair a dh’fhalbhas am fodar togaidh am bodach an gàradh.
[Seanfhacal 72]Chan eil carraig air nach caochail struth ach carraig gun struth air.
[Seanfhacal 73]Fainne òir ann an sròn muice.
[Seanfhacal 74]Chan eil iasg ’sa chuan nach eil a leithid eile ann.
[Seanfhacal 75]’S minig a thainig muir mór a slumanaich.
[Seanfhacal 76]’S miosa an t-eagal na an cogadh.
[Seanfhacal 77]’S fhasa leis an darach lùbadh neo bristeadh.
[Seanfhacal 78]Na cuir a mach an t-uisge salach gus an toir thu an t-uisge glan a staigh.
[Seanfhacal 79]Far am bi mo chràdh bi mo làmh, far am bi mo ghràdh bi mo thathaich.
[Seanfhacal 80]Fear nach bi beag cha bhi mór.
[Seanfhacal 81]Teine chaorain ’s gaol seòladair.
[Seanfhacal 82]Ni an t-ìm blasda na còpagan.
[Seanfhacal 83]Innis dhomsa cò do chompanach ’s innsidh mise cò thu fhein.
[Seanfhacal 84]’S leir dhut an smuirnein an t-sùil do charaid ’s chan fhaic thu an t-sàil nad shùil fhein.
[Seanfhacal 85]Chan ionan fear na niosgaid ’s fear ga fàsgadh.
[Seanfhacal 86]Comhairle caraid gun iarraidh, comhairle nach d’fhuair riabh a meas bu chor dhith.
[Seanfhacal 87]Gille luideagach ’s loth phealagach, dithis air nach bu chor dimeas a bhi.
[Seanfhacal 88]Na cuir ’s na seachain an cath.
[Seanfhacal 89]Is mairg a chuireadh an ùir air a chinneadh fhein.
[Seanfhacal 90]Chan fhuirich muir ri uallach ’s chan fhan là ri righ.

© DASG
^ Return To Top ^