‘Múineadh an Bhéaloidis i Ré an Eolais: Físeáin, Fuaim agus an Chartlann Eitneagrafaíochta’ leis an Dr Lillis Ó Laoire (OÉ Gaillimh)

Faoi láthair tá mé ag teagasc cúrsa ar an Bhéaloideas do 1BA Gaeilge. Cúrsa dúshlánach é seo. Tá suas le 150 díobh ann agus is é aidhm an chúrsa léargas a thabhairt dóibh ar ghnéithe den bhéalaireacht i nGaeilge. Tá scéalaíocht agus filíocht i gceist – an tseachtain seo caite bhí ‘Caoineadh Airt Uí Laoghaire’ ar siúl againn. Bhí muid ábalta éisteacht le taifeadtaí eitneagrafaíochta de Mhaggie Dirrane agus de Bhríd Iarnáin as Árainn, ag ceol mír de cheol an chaointe. Tá  taifeadtaí de Mhaggie ag an Smithsonian agus is féidir éisteacht le Bríd anseo. D’éist muid fosta le Bess Cronin ag ceol amhrán buachailleachta nó crúite.

 

cronin
an leabhar faoi amhráin Bhess

 

Bhí muid ag plé leis na hamhráin oibre inniu agus bheartaigh mé an t-amhrán ‘Coisich A Rúin‘ le Capercaillie a phlé leo. Ag dul siar ar an amhrán domh, rith sé liom go raibh cosúlachtaí go leor idir é agus Caoineadh Airt Uí Laoghaire – moladh an ghaiscígh, neart an ghrá eatarthu, agus mar sin de. Bíonn sé deacair mic léinn a spreagadh ag 4.00p.m. tráthnóna agus sheinn mé an físeán de Capercaillie dóibh agus a leagan cáiliúil féin den amhrán ‘Coisich a Rúin’ acu. I ndiaidh na léachta bheartaigh mé an t-amhrán a chuartú ar Tobar an Dualchais agus dar ndóigh char lig an stórchiste sin síos mé. Bhí trí leagan déag den amhrán ansin. Ina measc bhí Annag Nic Iain, Annie Johnston, as Eilean Bharraigh, agus an leagan ba chóngaraí do leagan Capercaillie. Éist le Annag anseo ar Thobar an Dualchais i 1953. Chuir mé an nasc sin ar Blackboard agus chuir mé teachtaireacht chuig na mic léinn, á rá leo gurbh é seo an leagan ar bhunaigh Capercaillie a leagan féin air. Tá leagan breá eile agus ceann maith fada ag Céit Nic Dhomhnaill, Bean Eairdsidh Raghnaill as Uidhist a Deas sa chartlann chéanna, éist anseo.

grianghraf Phaul Strand de Chéit a fhuarthas ag http://www.theguardian.com/uk-news/scotland-blog/2015/jul/22/paul-strands-intimate-and-rich-hebridean-images-bought-for-scottish-gallery
grianghraf Phaul Strand de Chéit a fhuarthas ag http://www.theguardian.com/uk-news/scotland-blog/2015/jul/22/paul-strands-intimate-and-rich-hebridean-images-bought-for-scottish-gallery

 

Tá miorúilt i gceist leis na taifeadtaí luachmhara eitneagrafaíochta seo a bheith ar fáil do dhaoine óga anois agus tá réabhlóid i gceist i dtaca le ceird an mhúinteora agus an léachtóra feasta.

Is léachtóir sinsearach le Gaeilge é an Dr Lillis Ó Laoire i Scoil na dTeangacha, na Litríochtaí agus na gCultúr in Ollscoil na hÉireann, Gaillimh.